Στο αποσυντιθέμενο υστεροκαπιταλιστικό παγκόσμιο σύστημα η στρατιωτική σύγκρουση γίνεται η νέα κανονικότητα
Ένας σχολιασμός / Von Tomasz Konicz / 11. 01. 2025
Οι υπολογισμοί των διαμορφωτών γεωπολιτικών αποφάσεων στην Ουάσιγκτον -και είναι απίθανο να είναι ο Τζο Μπάιντεν [1] -δείχνουν να λειτουργούν προς ώρας. Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει διακηρύξει τη χρήση των μακράς εμβέλειας δυτικών πυραυλικών συστημάτων ως μια „κόκκινη γραμμή“ η οποία θα μπορούσε επί του πρακτέου να ωθήσει το Κρεμλίνο σε μια στάση πολέμου προς το ΝΑΤΟ. [2] Από τα τέλη Νοεμβρίου 2024, η δύση έχει σκόπιμα προκαλέσει αυτή τη δημόσια ανακοίνωση κλιμάκωσης από το Κρεμλίνο, και έχει δώσει στην Ουκρανία το πράσινο φως για πυραυλικές επιθέσεις στην ενδοχώρα της Ρωσίας [3] -και πέρα από την επιδεικτική χρήση ενός νέου τύπου πυρηνικά ικανού μέσης εμβέλειας πυραύλου ενάντια στην ανατολική ουκρανική πόλη του Δνείπειρου [4] και μια εκστρατεία σαμποτάζ στην ΕΕ [5] λίγο σημάδι ρωσικής κλιμάκωσης υπάρχει.
Ο Πούτιν δεν κλιμακώνει επειδή πιστεύει ότι βρίσκεται στο δρόμο προς τη νίκη στον επιθετικό πόλεμό του ενάντια στην Ουκρανία. [6] Κι αυτό είναι διπλά ακριβές. Πρώτα, ο παρατεταμένος πόλεμος φθοράς σημαίνει ότι η μείζων δυνατότητα περί πόρων της Ρωσίας καθίσταται όλο και πιο εμφανής. Τα εδαφικά κέρδη της Ρωσίας στην ανατολή επιτυχύνονται, καθώς ο ουκρανικός στρατός είναι όλο και πιο λίγο ικανός να κινητοποιεί επαρκές ανθρώπινο υλικό για το μέτωπο. Ντρόουνς και πληροφοριακή τεχνολογία δρουν ως ο μεγάλος εξισορροπητής στο πεδίο πολέμου του 21ου αιώνα, καθιστώντας τον επιθετικό πόλεμο δυσκολότερο -όπως τα μηχανικά όπλα κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.
Αυτό που παραμένει, είναι η σπατάλη υλικού και ανδρών στο διευρυμένα στατικό μέτωπο, μέχρι ένα από τα εμπλεκόμενα μέρη να καταρρεύσει. Αυτός είναι ο λόγος που οι σταδιακές επιτυχίες της Ρωσίας στην ανατολή είναι τόσο κρίσιμες, καθώς έχουν υπερβεί τις πιο καλά οχυρωμένες αμυντικές γραμμές της Ουκρανίας. Κάθε προκεχωρημένη ουκρανική μετωπική γραμμή θα είναι αποδυναμωμένη. Από τη στιγμή κατά την οποία η δύση είναι απίθανο να επέμβει ευθέως στην Ουκρανία, ο αιματηρός νόμος των μαθηματικών του πολέμου επιβάλλει ότι το Κίεβο πρέπει να υποκύψει στον πόλεμο φθοράς, αν επιδιωχθεί η έσχατη συνέπειά του.
Λογική κλιμάκωσης και πόλεμος φθοράς
Η μόνη ρεαλιστική ευκαιρία για το Κίεβο να πετύχει μια στρατιωτική νίκη εναπόκειται σε μια διατάραξη της ρωσικής δομής ισχύος, όπως έγινε με την εξέγερση της ομάδας Wagner υπό το μισθοφόρο ηγέτη Πριγκόζιν. [7] Εν τούτοις, ο Πριγκόζιν έχει έκτοτε εξαλειφθεί από το Κρεμλίνο, αφήνοντας την αντιπολίτευση εντός της ρωσικής κρατικής ολιγαρχίας χωρίς ένα στρατιωτικό-οργανωτικό πυρήνα που θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια ολιγαρχική εξέγερση ενάντια στον καταστροφικό πόλεμο του Πούτιν -που είναι επίσης μια κοινωνικο-οικονομική και δημογραφική συμφορά για τη Ρωσία. Αυτός είναι ο λόγος που όλα τα κακά νέα από το ρωσικό οικονομικό μέτωπο γίνονται δεκτά με ενθουσιασμό στη δύση, καθώς γίνονται αντιληπτά ως μια δυνητική πηγή εσωτερικής αποσταθεροποίησης.
Το Κρεμλίνο ασκεί θεωρήσεις παρομοίως. Η χειμερινή τρομοκρατική εκστρατεία της Ρωσίας εναντίον ουκρανικών υποδομών, ιδιαίτερα εναντίον του ενεργειακού τομέα, στοχεύει στη διάβρωση του ηθικού και της αντιστασιακότητας του ουκρανικού „οικιακού μετώπου“ προκειμένου να ελαχιστοποιήσει και τελικά να καταστρέψει την ενεργειακή ικανότητα και την ικανότητα κινητοποίησης του Κιέβου. Οι αυξανόμενες λιποταξίες στον ουκρανικό στρατό δηλώνουν την επιτυχία αυτής της τακτικής φθοράς εντός του πλαισίου του πολέμου φθοράς. [8]
Ρεαλιστικά μιλώντας, αυτό στο οποίο μπορούν να αποσκοπούν αμφότερες οι πλευρές, είναι η διάβρωση της κρατικότητας του ενάντιου μέρους. Κάθε άλλη μορφή νίκης, ιδιαίτερα ενάντια στη Ρωσία, είναι δύσκολα νοήσιμη. Το εχθρικό κράτος πρόκειται να γίνει ένα αποτυχημένο κράτος -αυτός ο πολεμικός στόχος είναι πράγματι ρεαλιστικός επειδή είναι συνυφασμένος με την κρισιακά οδηγούμενη πορεία των πραγμάτων. Η κρίση του κεφαλαίου αποκτηνώνει τις κρατικές λειτουργίες, έχει ως αποτέλεσμα την αποσύνθεσή τους -ο πόλεμος απλά επιταχύνει αυτήν την τάση. Η στρατιωτική σύγκρουση ως η έσχατη μορφή γεωπολιτικού κρισιακού ανταγωνισμού επι του πρακτέου συγκροτεί το μέσο επί του οποίου το κρισιακό προτσές τώρα θα εκδιπλωθεί.
Το Κρεμλίνο μοιάζει να έχει τη νίκη εν όψει, κύρια εξ αιτίας των εκλογών του δεξιού ποπουλιστή Ντόναλντ Τραμπ. Κατά τη διάρκεια της καμπάνιας του ο Τραμπ κατ‘ επανάληψη διακήρυξε ότι θα τελείωνε γρήγορα τον πόλεμο στην Ουκρανία μέσω διαπραγματεύσεων. Για το Κρεμλίνο, η προοπτική μιας διαπραγματευόμενης ειρήνης εμφανίζεται κατ‘ αυτόν τον τρόπο ρεαλιστική -ιδιαίτερα από τη στιγμή κατά την οποία οι ΗΠΑ εισάγονται σε ανοιχτό εκφασισμό μαζί με ένα αντιδραστικό πολιτικό κλίμα και με χαρακτηριστικά μιας ολιγαρχικής εξουσιαστικής δομής (παρόμοιας) της συγκλητικής ολιγαρχίας του Πούτιν στη Ρωσία. Είναι εμφανές πως η κρίση του κεφαλαίου στα δυτικά κέντρα έχει χωρήσει σε τέτοιο εύρος που προσεγγίζει τις διαλυμένες δομές πολιτικής ισχύος της μετα-σοβιετικής ημι-περιφέρειας. Το Κρεμλίνο ελπίζει κατά το τρέχον έτος για ένα βρώμικο γεωπολιτικό ντιλ επί του πτώματος της Ουκρανίας, συναπτόμενο από αυταρχικούς ηγέτες ευρέως διεφθαρμένων, φασιστοειδών, ολιγαρχικών κρατικών τεράτων.
Αυτό μας φέρνει πίσω στις κόκκινες γραμμές του Κρεμλίνου αναφερόμενες στην αρχή (του κειμένου) τις οποίες η δύση υπερέβη στα τέλη του 2024 στη μορφή των μακράς εμβέλειας πυραυλικών επιθέσεων στην ενδοχώρα της Ρωσίας. Από την οπτική της Μόσχας, μοιάζει ότι αυτές οι επιθέσεις χρειάζονταν να γίνουν ανεκτές μόνο μέχρι την 20η Ιανουαρίου, κατά την ημερομηνία της ορκωμοσίας Τραμπ. Γιατί να ρισκάρεις έναν πυρηνικό πόλεμο, όταν η νίκη μοιάζει τόσο κοντά? Στη δύση -στην Ουάσιγκτον όπως και σε πολλές ΕΕ-πρωτεύουσες- μια αίσθηση πανικού λαμβάνει χώρα. Πολλά απ‘ αυτά που η Ουάσιγκτον ή η ΕΕ έβαλαν μπρος στην εξωτερική πολιτική μετά την εκλογή Τραμπ, λειτουργούν ώστε να καταστήσουν τις γεωπολιτικές προόδους και αναπτύξεις ανεπίστρεπτες. Από τους φασιστοειδείς τρομο-κλόουνς οι οποίοι σύντομα θα είναι ικανοί να επιδοθούν στο μονομερισμό, στον εθνικισμό και στον ιμπεριαλισμό στην Ουάσιγκτον, θα πρέπει να αφαιρεθούν όσο το δυνατό περισσότερες επιλογές.
Η Ουκρανία θα εφοδιασθεί με όπλα για μια τελευταία φορά: η διαπραγματευτική θέση της πρόκειται να βελτιωθεί μέσω μακρόπνοων στρατιωτικών επιλογών, καθώς η ανικανότητα του οδηγούμενου από τη διαφθορά ρωσικού στρατού, όσον αφορά την υπέρβαση του αδιεξόδου με τα ντρόουνς επί του μετώπου και στο να κάνει βαθιά ρήγματα, αποσκοπεί στο να εξαγοράσει χρόνο για τις όποιες διαπραγματεύσεις.
Πυρηνική ρωσική ρουλέτα
Αλλά, επί του πρακτέου είναι απλά ζήτημα διαχείρισης ζημιών, από τη στιγμή κατά την οποία η ήττα της δύσης στην πάλη για την Ουκρανία ήδη συζητείται ανοιχτά ακόμα και εντός δύσης. [9] Πόσο πολύ από την Ουκρανία πρέπει να ριχθεί στο ρωσικό ιμπεριαλισμό για να τελειώσει ο πόλεμος -αυτό είναι τώρα η λογική που επίσης κερδίζει έδαφος στις δυτικές δεξαμενές σκέψης. Το μόνο ζήτημα που ακόμη συζητείται, είναι, αν θα είναι πιθανό να κατοχυρωθεί στην „κολοβή Ουκρανία“ κάποια ποιότητα κυριαρχίας. Το υπερβαίνειν την τελευταία κόκκινη γραμμή του Πούτιν, η καθαρή κλιμάκωση επιδιωχθείσα από τις ΗΠΑ στη μεσοβασιλεία μεταξύ Μπάιντεν και Τραμπ επί του πρακτέου εξυπηρετεί μόνο να ανεβάσεις το τίμημα που η Ρωσία πρέπει να πληρώσει για τη νίκη της στην Ουκρανία.
Αυτό ήταν μια ποιότητα πυρηνικής ρωσικής ρουλέτας την οποία αμφότερες οι πλευρές έπαιξαν στα τέλη του Νοεμβρίου 2024. Ευρέως μη επισημαινόμενο από το δυτικό κοινό, το υστεροκαπιταλιστικό παγκόσμιο σύστημα βρέθηκε στο χείλος της πυρηνικής κλιμάκωσης για μέρες. Η διαφορά από την πυραυλική κρίση της Κούβας ήταν ότι στα 1962 ο κόσμος κρατούσε την ανάσα του ευρισκόμενος σε σοκ, ενώ σήμερα οι απειλές του Πούτιν είναι απλά μια ενόχληση που μόλις γίνεται αντιληπτή. Η ιδεολογικά συγκαλυμμένη ορμή προς το θάνατο που το κεφάλαιο στην αγωνία του παράγει σε πολλαπλή μορφή, δεν εξωτερικεύεται μόνο σε ατομικές επιθέσεις, ισλαμιστικές επιθέσεις αυτοκτονιών, στην σκυλίσια επίμονη άρνηση της κλιματικής κρίσης απ‘ τη νέα δεξιά, ή στο θανάσιμα αγαπημένο γερμανικό διαμετωπισμό.
Εκφράζεται επίσης στην αναμονή για μια μείζονα πανωλεθρία που θα επέφερε τελικά ηρεμία εκ των αυξανόμενων αντιφάσεων επιφερθέντων από την κρίση. Είναι η αναμονή για το χάσμα του θανάτου που επιτρέπει, επί παραδείγματι, την παραφροσύνη του πυρηνικού πολέμου να συζητείται σοβαρά. [10] Μόλις κάτω από την επιφάνεια της επίσημης ρητορικής των συμφερόντων και των σφαιρών επιρροής, σε κάποιες περιπτώσεις ήδη ανοιχτά εμφανείς, υποκρύπτεται η εγγενής στον καπιταλισμό μη-ορθολογικότητα. Ωθώντας ενάντια στα συστημικά εσωτερικά και εξωτερικά όριά του, το κεφάλαιο απειλεί να επιφέρει το πολιτισμικό προτσές σε τέλος εντός ενός μειζόνος πολέμου. Αυτή η αντικειμενική, αυτο-καταστροφική κρισιακή τάση του κεφαλαίου το οποίο καταπίπτει υπό των ιδίων των αντιφάσεών του, απειλεί να απελευθερωθεί ακριβώς από τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις.
Η νέα αστάθεια στη γεωπολιτική σφαίρα, η αυξανόμενη τάση, ακόμη και στα κέντρα, να χρησιμοποιούν τον πόλεμο ως πολιτικό εργαλείο, η προθυμία να αναλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερα στρατιωτικά ρίσκα -αυτά είναι εκφάνσεις της νέας κρισιακής φάσης εντός της οποίας το καπιταλιστικό παγκόσμιο σύστημα εισέρχεται μετά την εξάντληση των νεοφιλελεύθερων ελλειμματικών κύκλων. Η κρισιακή εποχή του νεοφιλελευθερισμού με το ανάπτυγμα του βουνού του παγκόσμιου χρέους, με τις αντίστοιχες κερδοσκοπικές φούσκες και τους πολέμους περί παγκόσμιας τάξης στην περιφέρεια, έρχεται τελικά σε ένα τέλος με την επανεκλογή Τραμπ. Αυτό το οποίο επακολουθει, είναι μια φάση ανοιχτά αυταρχικής διαχείρισης της κρίσης, κρατικής διάβρωσης, και στρατιωτικών συγκρούσεων σε όλα τα επίπεδα -συμπεριλαμβανομένων των κέντρων του παγκόσμιου συστήματος (βλ. „Μια νέα ποιότητα κρισης“). [11] Η κρατικοολιγαρχική Ρωσία του Πούτιν και η αυταρχική Λευκορωσία -στον ασταθή αυταρχισμό τους, αυτές διακηρύττουν το μέλλον της διαχείρισης της κρίσης.
Πολυπολική κοσμική τάξη
Όλ‘ αυτά τα κρατικά τέρατα αισθάνονται την πίεση της κρίσης: όλα προσπαθούν να αντισταθμίσουν τις κλιμακούμενες κοινωνικο-οικολογικές αντιφάσεις, την αυξανόμενη δυνατότητα για κρίση, και την αυξανόμενη αστάθεια μέσω εξωτερικής επέκτασης ή μέσω μετάθεσης αυτών του φορτίου αυτών των αντιφάσεων στους ανταγωνιστές. Ο Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία από μια θέση αδυναμίας, ακριβώς επειδή η μετα-σοβιετική αυλή του διαβρωνόταν όλο και περισσότερο. [12] Οι ΗΠΑ πρέπει να αμυνθούν υπέρ της θέσεως του δολαρίου ως παγκόσμιου χρήματος, ειδάλλως θα αποσυντεθούν σε ένα είδος βαριά οπλισμένης Ελλάδος.
Και όλοι οι δρώντες πρέπει να επιχειρήσουν να εξασφαλίσουν πόρους και ακατέργαστα υλικά με κάθε κόστος υπό το φως της αναπτυσσόμενης οικολογικής κρίσης. Ο χαρακτήρας της ιμπεριαλιστικής διαπραγμάτευσης επί της Ουκρανίας έχει αλλάξει, ιδιαίτερα με το ξέσπασμα της πανδημίας και τις εξ αυτής ελλείψεις στις παροχές. Καθώς ο πρώτος γύρος στρατιωτικής κλιμάκωσης στα 2014 ήταν κύρια περί της γεωπολιτικής ένταξης της Ουκρανίας σε ανταγωνιζόμενα συμμαχικά συστήματα -στην Ευρασιατική Ένωση της Ρωσίας ή στην ΕΕ ή στο ΝΑΤΟ -η πανδημία μετέβαλε την εστίαση των κρισιακά ιμπεριαλιστικών υπολογισμών στα μεγάλα αποθέματα πόρων και πηγών. [13] Η αυτοκρατορική έννοια του Κρεμλίνου, η ενεργειακή αυτοκρατορία, αποσκοπεί συγκεκριμένα στον έλεγχο των ενεργειακών πηγών και των ακατέργαστων υλικών. Αλλά τώρα οι ΗΠΑ επίσης επιχειρηματολόγουν επ‘ αυτών των γραμμών αναφορικά με την Ουκρανία. [14]
Ενώ στη νεοφλελεύθερη εποχή ήταν κύρια τα εξαγωγικά πλεονάσματα που οδηγούσαν σε εμπορικές συγκρούσεις και αυξανόμενο προστατευτισμό, τώρα είναι οι συγκεκριμένες στρατιωτικές επιλογές που γίνονται αντικείμενο αναλογισμού διά την πραγμάτωση κρατικών συμφερόντων προμορφοποιημένων από το κρισιακό προτσές. Όσο πιο πολύ η κρίση χωρεί στην οικολογική διάστασή της, τόσο μεγαλύτερη η πείνα της τρεκλίζουσας αξιοποιητικής μηχανης για πηγές. Ο πάγος που λιώνει στην Αρκτική απλά τροφοδοτεί μια αυξανόμενη ιμπεριαλιστική παγκόσμια κούρσα για ακατέργαστα υλικά κάτω από την επιφάνεια του πάγου που λιώνει ραγδαία. [15] Αυτό εκτείνεται στις παράδοξες, κλισέ φαντασίες αυτοκρατορικού πυρετού του Τραμπ ο οποίος αίφνης εποφθαλμιά τη Γροιλανδία. [16]
Το σημείο καμπής από το νεοφιλελευθερισμό στο νεοεθνικισμό σημειώθηκε από το πανδημικά επιβαλλομένο ξέσπασμα της κρίσης, όταν για πρώτη φορά για δεκαετίες μια επίμονη πληθωριστική δυναμική αναδύθηκε [17] αποστερώντας την επί μακρόν ιστάμενη παγκόσμια ελλειμματική συγκυρία, πυροδοτηθείσα από επεκτατική χρηματική πολιτική, από το καύσιμό της. [18] Επιπρόσθετα, οι ελλείψεις στις παροχές και η πίεση στις παγκόσμιες παραγωγικές αλυσίδες ήγειραν την προοπτική συνολικών εφοδιαστικών και εμπορευματικών κρίσεων. Η απομόνωση από τις οικονομικά „υπερβάλλουσες“ ανθρώπινες μάζες στην περιφέρεια κατ‘ αυτόν τον τρόπο αποκρίνεται σε ένα στρατιωτικά υποστηριζόμενο εξορυκτισμό των κέντρων, εντός του οποίου η περιφέρεια εκλαμβάνεται μόνο ως μια αποθήκη πηγών.
Η αυταρχική μορφοποίηση των κρατικών λειτουργιών, η αυξανόμενη τάση προς τον κρατικό καπιταλισμό, και η αυξανόμενη προθυμία περί χρήσης στρατιωτικών μέσων εντός του συγκειμένου του κρισιακά οδηγούμενου ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών -αυτά όλα συνοδεύονται από διαδικασίες κρατικής διάβρωσης. Η αυταρχική κρατική μορφοποίηση και η κρατική διάβρωση είναι δύο όψεις του ενός και αυτού κρισιακού προτσές.
Από την αιώνια Ειρήνη στον αιώνιο Πόλεμο
Μία κριτική προς την ιδεολογία εξέταση των εκκινήσεων και της μορφοποιητικής φάσης του καπιταλιστικού παγκόσμιου συστήματος στον 18ο αιώνα μπορεί να ρίξει φως στο τρέχον προτσές αποσύνθεσης. Στο περίφημο γραπτό του „Αιώνια Ειρήνη“ ο φιλόσοφος του Διαφωτισμού Ιμανουέλ Καντ επιχείρησε να σκιαγραφήσει τα θεμέλια της ειρηνικής συνύπαρξης των κρατών εντός μιας έλλογης διεθνούς τάξεως. Κεντρικό για τον Καντ ήταν ένα δεσμευτικό δικαιικό σύστημα, η μορφοποίηση ενός νομικού θεμελίου για τις διεθνείς σχέσεις που θα εγγυόταν την τιτλοφορούμενη αιώνια ειρήνη μεταξύ των κρατών. Υπό το φως της ιστορικής εμπειρίας των προσφάτων αιώνων, το καντιανό διαφωτιστικό επιχείρημα το οποίο παρέμεινε τυφλό εν όψει των αντιφάσεων της καπιταλιστικής κοινωνίας, αποκαλύπτεται εδώ ως ουδέν περισσότερο από ιδεολογία.
Αυτό το κύριο παράδειγμα της διαφωτιστικής ιδεολογίας πρέπει γι‘ αυτό να αντιστραφεί από το κεφάλι του προκειμένου να προσεγγίσουμε την υστεροκαπιταλιστική κρισιακή πραγμότητα στη γεωπολιτική σφαίρα. Οι κρισιακά οδηγούμενοι κρατικοί μπεχεμότς μπορούν μόνο να συντηρήσουν την αυταπάτη της αιώνιας ειρήνης μέσω εξωτερικής επέκτασης. Κοινωνική αποσύνθεση μαζί με την επιδρώσα πολιτική αστάθεια, καθιστούν τον πόλεμο να εμφανίζεται ως η διαδορμή απόδρασης εντός της λογικής του κρισιακού ιμπεριαλισμού. Όλο και μεγαλύτερα ρίσκα εξωτερικής πολιτικής γίνονται αποδεκτά καθώς οι εσωτερικές εντάσεις κλιμακώνονται. Είναι μια αντικειμενική τάση προς κρίση που εγείρεται μέσω των υποκειμενικών κρισιακά ιμπεριαλιστικών δράσεων των διαβρωμένων κρατικών λειτουργιών. Αυτή η κρισιακά ιμπεριαλιστική λογική εσωτερικής διάβρωσης και εξωτερικής επέκτασης εγγυάται αιώνιο πόλεμο στην τωρινή πλήρως εκδιπλούμενη κρίση του κεφαλαίου -εκτός κι αν το κεφάλαιο υπερβαθεί διά χειράφετησης.
Αυτό είναι ιδιαίτερα πρόδηλο στη μετα-κρατική καταρρέουσα περιοχή που ήταν κάποτε η Συρία. Το ζόμπι καθεστώς στη Δαμασκό κατέρρευσε υπό της εφόδου των ισλαμιστικών πολιτοφυλακών, έχον κενωθεί προ πολλού. Δεν υπήρχε οικονομικό θεμέλιο για μια σύγχρονη κρατική λειτουργία που βασίζεται στην επαρκώς διευρυμένη κεφαλαιακή αξιοποίηση, για να αποτρέψει το Άσαντ καθεστώς από το να καταστεί ακυβέρνητο και διαβρωμένο, εξαντλημένο ύστερα από έναν παρατεταμένο πολιτικό πόλεμο, κάποιες φορές εφησυχασμένο σε εμπόριο ναρκωτικών προκειμένου να είναι ικανό να διανέμει τις όποιες ανταμοιβές στους συνεταίρους του. [19]
Ιμπεριαλισμός κρίσεως συγκεκριμένος
Εντός ολίγων ημερών, το Κρεμλίνο απώλεσε τον πιο σημαντικό περιοχικό σύμμαχό του, για την επιβίωση του οποίου η Ρωσία είχε ρίξει τεράστιους στρατιωτικούς πόρους επί έτη κατά τη διάρκεια του πολιτικού πολέμου. Στο δυτικό χλευασμό επ‘ αυτής της νέας ρωσικής καταστροφής, χαρακτηριστικής της ασυμφωνίας μεταξύ των αυτοκρατορικών φιλοδοξιών του Κρεμλίνου και των ικανοτήτων του, η παρομοίως εκδιπλούμενη κατάρρευση του Αφγανιστάν ξεχάστηκε εύκολα. Η απόσυρση των ΗΠΑ από την κεντρασιατική περιοχή κατάρρευσης ήταν τόσο ταπεινωτική όσο η απόσυρση της Ρωσίας από τη Συρία.
Και πάλι, η αποφασιστική συνιστώσα είναι η αντικειμενική τάση προς την κρατική κατάρρευση που εγείρεται διά των ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων -και όχι οι ασταθείς γεωπολιτικοί σχηματισμοί στους οποίους οι μονίμως μεταβαλλόμενες συμμαχίες και η οικοδόμηση στρατοπέδων εκδηλώνουν εαυτούς. Το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν, η Λιβύη του Γκαντάφι, ή η Συρία του Ασαντ ενεργά -εκ των εξώτερων εμφανίζονται ως αδιαπέραστοι μονόλιθοι ισχύος: οι εσωτερικές διαδικασίες διάβρωσης σπάνια συλλαμβάνονται από έξω, μέχρι αυτά τα κρατικά ερείπια της αποτυχημένης καπιταλιστικής νεωτερικοποίησης να καταρρεύσουν εν όψει της πιο εκλεπτυσμένης πρόκλησης, απελευθερώνοντας της ανομικές φυγόκεντρες δυνάμεις οι οποίες εργάζονται εντός των. Είναι εύκολο να ανατρέψεις αυτά τα ερειπιωμένα καθεστώτα νεωτερικοποίησης, όπως στη Λιβύη και πιο πρόσφατα στη Συρία -αλλά ουδεμία κρατική τάξη λαμβάνει χώρα από τη στιγμή κατά την οποία η παγκόσμια κρίση του κεφαλαίου αποστερεί το κράτος από τα οικονομικά θεμέλιά του.
Μια ματιά στη Λιβύη, ή ακόμη πιο πολύ, στο Αφγανιστάν μπορεί πολύ καλά να φωτίσει που οδεύει η Συρία: Στη Λιβύη η οποία κυβερνάται από ανταγωνιζόμενες φατρίες, δεν υπάρχει επί του πρακτέου κεντρική κρατική βία, ενώ στο Αφγανιστάν, οι Ταλιμπάν παρά την ακραία καταπίεση -όπου στις γυναίκες κυριολεκτικά απαγορεύεται να μιλήσουν- είναι τώρα ανίκανοι να καθιδρύσουν μια ισλαμιστική ειρήνη νεκροταφείου. Εσωτερικά, οι Ταλιμπάν αντιμετωπίζονται μέσα από μια εκστρατεία τρόμου από το Ισλαμικό Κράτος, [20] ενώ εξωτερικά το Αφγανιστάν εμπλέκεται σε μια υποβόσκουσα σύγκρουση με το Πακιστάν η οποία πρόσφατα οδήγησε σε ανοιχτές στρατιωτικές συγκρούσεις. [21] Η ιδέα, τροφοδοτούμενη από το δεξιό κουλτουραλισμό, ότι ο ισλαμισμός θα ειρήνευε αυτές τις κοινωνικο-οικονομικές περιοχές κατάρρευσης, αποκαλύπτεται εδώ ως ιδεολογία.
Αυτό που διαφαίνεται στον ορίζοντα, γι‘ αυτό το λόγο, δεν είναι σταθερότητα εντός του πλαισίου των ισλαμιστικών ή φασιστικών καθεστώτων, αλλά μάλλον ο μόνιμος πόλεμος που θα διεξαχθεί από ισλαμιστές εταίρους ή ολιγαρχικές κρατικές λειτουργίες κατά τη διαδικασία εκφασισμού. Η ειρηνόφιλη ρητορική του Τραμπ ή του AfD είναι απλά προπαγάνδα -παρόμοια στις ειρηνόφιλες ομιλίες του Χίτλερ λίγο μετά αφού ανέλαβε την εξουσία. [22] Δεν υπάρχει πόλεμος μεταξύ φιλελευθερισμού και αυταρχισμού -αυτό είναι μια ψευδαίσθηση τροφοδοτούμενη από τον παρακμάζοντα φιλελευθερισμό. Η κάποτε φιλελεύθερη δύση τώρα ραγδαίως προσσεγγίζει καθεστώτα της ημι-περιφέρειας λόγω της κρίσεως. Ολιγαρχικές δομές και εκφασισμός είναι εκφάνσεις της κρατικής αποσύνθεσης στο ξέσπασμα του προοδεύοντος κρισιακού προτσές, οι οποίες αναπόδραστα θα οδηγήσουν αυτά τα κρατικά τέρατα σε νέες συγκρούσεις.
Η κατάρρευση της Συρίας επιτρέπει επίσης σε εμάς να ερευνήσουμε το κρισιακά επιβαλλόμενο τέλος των ηγεμονικών συστημάτων, ως επίσης την επιδρώσα πυροδότηση και αποσταθεροποίηση της γεωπολιτικής σφαίρας. Η ηγεμονική κατάπτωση των ΗΠΑ [23] έχει οδηγήσει πολλούς περιοχικούς φορείς ισχύος να επιδιώκουν να πραγματώσουν τα δικά τους αυτοκρατορικά πλάνα μέσω στρατιωτικών μέσων. [24] Αρκετoί ελάσσονες, εγειρόμενοι ΗΠΑ-απόγονοι επιχειρούν εντός του συγκειμένου της κρισιακά οδηγούμενης επέκτασης, να διαδεχθούν την καταπίπτουσα υπερδύναμη που δεν έχει πια μονοπώλιο στη στρατιωτική βία. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τη Ρωσία, αλλά επίσης και για περιοχικούς φορείς ισχύος όπως η Τουρκία ή το Ιράν.
Τρία επίπεδα πάλης ιμπεριαλιστικής κρίσης
Τρία επίπεδα γεωπολιτικής και στρατιωτικής σύγκρουσης μπορούν να αναγνωριστούν στα παραδείγματα Ουκρανίας και Συρίας που επίσης μπορούν να αποδοθούν στην έλλειψη ευκρίνειας στην αξιολόγηση και ερμηνεία συγκεκριμένων κρισιακά οδηγούμενων ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων. Πρώτα, υπάρχει η άστοχη ηγεμονική σύγκρουση μεταξύ Ωκεανίας και Ευρασίας, μεταξύ των καταπίπτοντων ΗΠΑ με τα συμμαχικά συστήματά τους να εκτείνονται κατά μήκος του Ατλαντικού και του Ειρηνικού, και του ευρασιατικού μπλοκ ισχύος με την Κίνα στο κέντρο του, η μορφοποίηση του οποίου πρόκειται να τορπιλιστεί μέσω μιας στρατηγικής περιορισμού. Το κρισιακό προτσές εμποδίζει ένα νέο ηγεμονικό σύστημα να αναδυθεί εφ‘ όλων -καθώς οι ΗΠΑ καταπίπτουν, η Κίνα συγχρόνως δεν είναι πια σε θέση να διαδεχθεί τη δύση ως ηγεμόνας. Αυτό είναι πρόδηλο, για παράδειγμα, στην εκραγείσα κρίση χρέους που εκτροχίασε την Πρωτοβουλία Ζώνης και Δρόμου της Κίνας. [25]
Κι όμως, οι κρατικές λειτουργίες, αυξανόμενα διεμπλεκόμενες στις δυναμικές της κρίσης, δεν έχουν άλλη επιλογή από το να παλέψουν για κυριάρχηση. Η Ουάσιγκτον ιδιαίτερα πρέπει να φοβάται για τη θέση του ΗΠΑ-δολαρίου ως του παγκόσμιου ηγετικού νομίσματος ώστε να αποφύγει να κυλήσει σε πλήρη κρίση χρέους.
Ο πόλεμος επί της Ουκρανίας πρωταρχικά ξεκίνησε ως ένας πόλεμος επί της μετωπικής γραμμής μεταξύ Ευρασίας και Ωκεανίας. [26] Η δύση ήθελε να αποτρέψει την ένταξη του Κιέβου στην Ευρασιατική Ένωση του Πούτιν, καθώς το Κρεμλίνο βλέπει την Ουκρανία ως ουσιώδες τμήμα της δικής του μεγάλης στρατηγικής ισχύος. Αυτή η ηγεμονική πάλη επίσης κατοπτρίζεται στην κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ, διά της οποίας η Ρωσία όχι μόνο απολύει τον πιο σημαντικό περιοχικό σύμμαχό της, αλλά και μια βάση μεταφορών και ανεφοδιασμού για τις επεκτατικές απόπειρές της στην Αφρική, όπου η Φραγκική Επικράτεια είναι τώρα υπό σημαντική πίεση.
Οι ΗΠΑ έτσι είχαν ένα συμφέρον στην ανατροπή Άσαντ, αλλά αυτό κύρια οδηγήθηκε από την Άγκυρα. Η ανέλπιδη, σχεδόν αυτόματη ηγεμονική πάλη μεταξύ Ωκεανίας και Ευρασίας επισκιάσθηκε από τις αυξανόμενες ιμπεριαλιστικές φιλοδοξίες των περιοχικών και μεσαίων φορέων ισχύος, που έχουν κερδίσει μεγαλύτερο γεωπολιτικό περιθώριο ακριβώς εξ αιτίας της διαβρωμένης ΗΠΑ-ηγεμονίας. Το ισλαμοφασιστικό καθεστώς στην Άγκυρα, για παράδειγμα, επιδιώκει να αναβιώσει την οθωμανική αυτοκρατορία. Το Ιράν στοχεύει να γίνει η ηγετική περιοχική ισχύς στη μέση ανατολή, κάτι το οποίο με τη σειρά του οδηγεί αμφότερους αυτούς τους μεσαίους φορείς ισχύος σε σύγκρουση με τις αραβικές χώρες όπως με τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο.
Η Συρία παρέχει ένα κύριο παράδειγμα της πολυ-διαστατικότητας των κρισικά οδηγουμένων ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων. Ο Πόλεμος του Λιβάνου μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ μετατράπηκε διακριτικά σε επίθεση των τουρκικά υποστηριζομένων ισλαμιστών στο Ιντλίμπ που έφερε το τέλος του καθεστώτος Άσαντ. Ο γεωπολιτικός άξονας μεταξύ Τεχεράνης και Δαμασκού -που επέτρεπε στο καθεστώς των μουλάδων να προβάλει ισχύ στα σύνορα του Ισραήλ -κατέρρευσε. Ο αγώνας για τα συριακά λάφυρα με τη σειρά του θέτει την Ιερουσαλήμ και την Άγκυρα σε μια τροχιά σύγκρουσης -όχι μόνο εξ αιτίας των αυτόνομων περιοχών των Συρίων Κούρδων τους οποίους ο τουρκικός ισλαμοφασισμός γυρεύει να εκκαθαρίσει εθνικά- αλλά επειδή αμφότεροι τη θεωρούν φυσικό σύμμαχό τους. Μαζικές διαδηλώσεις λαμβάνουν χώρα στην Τουρκία, απειλώντας με την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ, [27] καθώς στην Ιερουσαλήμ, σενάρια ενός πολέμου εναντίον του τουρκικού ισλομαφασισμού καθίστανται αντικείμενο διαβούλευσης. [28]
Χαρακτηριστικό αυτού του πολυδιάστατου κρισιακά ιμπεριαλιστικού συστήματος είναι η μόνιμη μεταβολή των συμμαχιών, των λειτουργικών ενώσεων ή απλά των ανεκτικοτήτων, όπου οι κρατικές λειτουργίες μπορούν συγχρόνως να εμπλακούν σε ανταγωνισμό και σύγκρουση. Για παράδειγμα, η Τουρκία μαχαίρωσε το Κρεμλίνο πισώπλατα στην περίπτωση της Συρίας, κι όμως στον ίδιο χρόνο, αμφότερα τα κράτη μπορούν να συνεργάζονται στην πυρηνική ενέργεια ή σε εξοπλιστικά ντιλς. Η συνεργασία μπορεί ορισμένες φορές να μετατρέπεται σε σύγκρουση εντός ολίγων εβδομάδων. Το Ισραήλ και η Τουρκία μοιράζονταν τον ίδιο στρατηγικό στόχο ανατροπής του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, αλλά τώρα αμφότερα τα κράτη είναι σε τροχιά σύγκρουσης. Όλα είναι σε ρευστότητα, το συνολικό σύστημα σε μόνιμη κίνηση, επειδή η κρίση καθιστά τη μορφοποίηση σταθερών ηγεμονικών συστημάτων αδύνατη. Οι ΗΠΑ τώρα κυριαρχούν μόνο από μια θέση στρατιωτικής δύναμης -και απειλής κυρώσεων και δασμών, επί παραδείγματι, εναντίον της ΕΕ, του Μεξικό ή του Καναδά.
Το τρίτο επίπεδο στρατιωτικών αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων περιλαμβάνει τα μετα-κρατικά κρισιακά παράγωγα: τις ποικίλες πολιτοφυλακές, τις σέχτες, και τους μισθοφόρους τους οποίους η κρίση παράγει. Αυτό περιλαμβάνει πρώτ‘ απ‘ όλα τις ισλαμιστικές πολιτοφυλακές και συμμορίες τις οποίες η Άγκυρα κινητοποίησε στη Συρία, για παράδειγμα -ομάδες οι οποίες κατ‘ επανάληψη εργαλειοποιούνται από κρατικές λειτουργίες ώστε να επιτευχθούν γεωπολιτικοί σκοποί. Μια παρόμοια κατάσταση συντρέχει με τις μισθοφορικές συμμορίες της Ρωσίας ή τις ναζί-μορφοποιήσεις που έχουν μορφικά ενταχθεί στον ουκρανικό στρατό. Στον ίδιο χρόνο, αυτές οι μετα-κρατικές στρατιωτικές δυνάμεις γίνονται όλο και πιο πολυάριθμες και σημαντικές -μέχρι να μπορούν να πετύχουν το γεωπολιτικό τζακπότ και να ελέγξουν μετα-κρατικές περιοχές στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη ή στη Συρία. Εδώ πάλι, είναι η αντικειμενική κρισιακή τάση προς αποκρατικοποίηση/ιδιωτικοποίηση και ανομία που εσχάτως επικρατεί μέσω των ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων.
Η φιλειρηνική πάλη ως τμήμα της χειραφετητικής πάλης
Κάποιος θα μπορούσε να επιχειρηματολογήσει ότι, δοθέντος του υπάρχοντος οπλοστασίου πυρηνικών όπλων, ο ύστερος καπιταλισμός βρίσκει εαυτό σε μια μόνιμη πυραυλική κρίση Κούβας. Φορείς ατομικής ισχύος εμπλέκονται σε περισσότερο ή λιγότερο ανοιχτές στρατιωτικές συγκρούσεις. Βέβαια, μπορεί να αντιλεχθεί ότι η διπλωματία έχει προσαρμοσθεί σε αυτή τη νέα εντατικότητα της σύγκρουσης. Τα στρατιωτικά πλήγματα και οι κλιμακώσεις, όπως αυτά μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, ή αυτά κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, είναι ενταγμένα σε ένα παρασκηνιακό διπλωματικό διάλογο απειλών και απαιτήσεων.
Πρόκειται επί του πρακτέου για μια μορφή στρεβλωμένης επικοινωνίας διεξαγόμενη με στρατιωτικά μέσα: Ιράν, Ισραήλ, Τουρκία και οι ΗΠΑ, όλοι ανακοίνωσαν εκ των προτέρων στους αντιπάλους τους τα μέσα με τα οποία θα διεξήγαγαν τα στρατιωτικά πλήγματά τους ή την επίδειξη ισχύος. Η ανάπτυξη μακράς εμβέλειας πυραυλικών συστημάτων στη Ρωσία ανακοινώθηκε εκ των προτέρων από τη δύση. Ομοίως, η Ρωσία γνωστοποίησε στις ΗΠΑ, λίγο πριν προωθήσει τον πυρηνικά ικανό ενδιάμεσου βεληνεκούς πύραυλο εναντίον της ανατολικής Ουκρανίας. Αυτό σκόπευε στο να αποτρέψει μια μη σκοπούμενη κλιμάκωση.
Αλλά, αρκεί ένα μόνο λάθος βήμα, ένας εσφαλμένος υπολογισμός, ή μια εσφαλμένη ερμηνεία ώστε να εξωθηθούν οι φορείς ένοπλης πυρηνικής ισχύος, ήδη εμπλεκόμενοι σε χαμηλής έντασης πόλεμο λόγω των κρίσεων, σε μια κατάσταση όπου η πυρηνική επιλογή καθίσταται αντικείμενο αναλογισμού. Η προαναφερθείσα πυρηνική Ρωσική Ρουλέτα μεταξύ δύσης και Ρωσίας εντός της οποίας οι „κόκκινες γραμμές“ του Πούτιν στην Ουκρανία υπερβάθησαν σκόπιμα, θα μπορούσε επίσης να έχει πάει εντελώς λάθος. Και σε κάποιο σημείο, ένα παρόμοιο γεωπολιτικό πόκερ παίγνιο αναπόδραστα θα πάει λάθος. Οι οικονομικές και περιβαλλοντικές κρίσεις τις οποίες το γεωπολιτικό σύστημα θα πρέπει να απορροφήσει, θα αυξηθούν και θα ενταθούν -καθιστώντας έναν ολέθριο, τελειωτικό του πολιτισμού μείζονα πόλεμο όχι μόνο πιθανό στο μεσαίο χρονικό διάστημα, αλλά προφανή.
Αυτή η δυναμική κρίσης στη γεωπολιτική σφαίρα ενεργά έχει ανάγκη ενός αριστερόστροφου, προοδευτικού φιλειρηνικού και αντιπολεμικού κινήματος. Κι όμως, στον ίδιο χρόνο, αυτό φαίνεται απίθανο, όπως είναι ιδιαίτερα πρόδηλο στις „αφοσιωμένες στη Ρωσία“ δυνάμεις που τριγυρίζουν την εθνικοσοσιαλιστική ένωση της Ζάχρα Wagenknecht (BSW) ή στο μερικά φασιστικό AfD. Όλη η φιλειρηνική ρητορική μπορεί να εργαλειοποιηθεί από το Κρεμλίνο ως κομμάτι του ψυχολογικού πολέμου εναντίον της δύσης.
Πρακτικά, η γερμανική αριστερά έχει τώρα αποσυντεθεί σε τρολς του Πούτιν και σε τρολς του ΝΑΤΟ -μια οπισθοχωρητική εξέλιξη η οποία ήτο ήδη εμφανής στο ξεκίνημα του πολέμου στην Ουκρανία. [29] Ο παράδοξος συναφθείς στο Κρεμλίνο ψευδο-πασιφισμός επί του πρακτέου εκκαλεί την Ουκρανία να κεφαλαιοποιηθεί στο ρωσικό ιμπεριαλισμό, όπως πρόσφατα διακηρύχθηκε από τη „φιλειρηνική διαμαρτυρία“ της Wagenknecht με την υποστήριξη του Αριστερού Κόμματος [30] σε μια αριστερο-φιλελεύθερη, εμμονική με το θάνατο λαγνεία πολέμου, τοποθετούμενη στη σφαίρα επιρροής του Πράσινου Κόμματος, για το οποίο τα σκαλοπάτια κλιμάκωσης της δυσης δεν πηγαίνουν και τόσο μακριά -και που από την άνεση των ιδιόκτητων σπιτιών τους στη Γερμανία απαιτούν περισσότερη εκστρατεία κινητοποίησης στην Ουκρανία.
Σχεδόν όπως με άλλα πεδία πολέμου, η προοδευτική, χειραφετητική πρακτική μπορεί μόνο να πραγματωθεί μέσω αναστοχασμού και ενεργής εμπλοκής στο κρισιακό προτσές. Μια προοδευτική φιλειρηνική πάλη μπορεί μόνο να διεξαχθεί ως συστατικό μιας χειραφετητικής μεταμορφωτικής πάλης. Το κεφάλαιο όχι μόνο επιδεινώνει την κοινωνική και οικολογική παγκόσμια κρίση που μονίμως τροφοδοτείται από τις εσωτερικές και εξωτερικές αντιφάσεις -απειλεί επίσης να παρασύρει την ανθρωπότητα σε έναν ολέθριο μείζονα πόλεμο.
Αυτή η μοναδική αλήθεια, τώρα καθαρά ευδιάκριτη, πρέπει να μεταδοθεί στους ανθρώπους εντός του πλαισίου μιας μεταμορφωτικής φιλειρηνικής πρακτικής. Η διαρκής αποτροπή του πολέμου είναι μόνο εφικτή στο μετα-καπιταλισμό. Η όξυνση της ριζοσπαστικής εγρήγορσης επί της κρίσης και η πυροδότηση μιας διευρυμένης κοινωνικής συζήτησης επί των τρόπων εξόδου από τον αιώνιο καπιταλιστικό πόλεμο θα γινόταν έτσι κεντρική σε μια μεταμορφωτική φιλειρηνική πολιτική -οδηγούμενη από μια υψιπετή ενόρμηση προς ζωή που αντανακλά την αυτοκαταστροφική τάση του κεφαλαίου. Επίσης βλ. το κείμενο „Χειραφέτηση στην κρίση“. [31]
1 https://www.konicz.info/2020/03/09/amerikas-demenzwahlkampf/
2 https://www.reuters.com/world/europe/putin-draws-nuclear-red-line-west-2024-09-27/
6 https://www.konicz.info/2023/12/14/putins-rechnung-geht-auf/
7 https://edition.cnn.com/2023/06/26/europe/prigozhin-putin-wagner-rebellion-analysis-intl/index.html
8 https://apnews.com/article/deserters-awol-ukraine-russia-war-def676562552d42bc5d593363c9e5ea0
10 https://www.mirror.co.uk/news/world-news/nato-countries-preparing-world-war-34151854
11 https://www.konicz.info/2022/05/24/eine-neue-krisenqualitaet/
12 https://www.konicz.info/2022/01/18/neoimperialistisches-great-game-in-der-krise/
13 https://www.konicz.info/2022/06/23/was-ist-krisenimperialismus/
14 https://geopoliticaleconomy.com/2024/09/16/senator-lindsey-graham-ukraine-trillion-minerals/
15 https://www.konicz.info/2013/10/05/2639/
16 https://edition.cnn.com/2025/01/07/climate/trump-greenland-climate/index.html
17 https://www.konicz.info/2021/08/08/dreierlei-inflation/
18 https://www.konicz.info/2021/11/16/zurueck-zur-stagflation/
20 https://www.aljazeera.com/news/2024/9/3/isil-claims-responsibility-for-deadly-kabul-attack
21 https://www.nytimes.com/2025/01/01/world/asia/pakistan-afghanistan-taliban.html
22 https://de.wikipedia.org/wiki/Friedensrede_vom_17._Mai_1933
23 https://www.konicz.info/2017/10/28/alte-neue-weltordnung/
24 https://www.konicz.info/2017/10/28/alte-neue-weltordnung/
25 https://www.konicz.info/2022/10/18/china-mehrfachkrise-statt-hegemonie-2/
26 https://www.konicz.info/2022/06/20/zerrissen-zwischen-ost-und-west/
29 https://www.konicz.info/2022/04/26/krisenimperialismus-und-krisenideologie/
31 https://www.konicz.info/2022/10/12/emanzipation-in-der-krise/