19.02.2026
Οι πυλώνες του παγκόσμιου χρηματιστικού συστήματος, οι αγορές ομολόγων των κεντρικών κρατών καθίστανται ασταθείς.
„Ιαπωνία, Ιαπωνία/ Σαμουράι/ και ο θάνατος ήδη ελαύνει”
Ήταν μια ιστορική νίκη για το ανεπίσημο ιαπωνικό κρατικό κόμμα, το LDP (Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα) το ότι η Πρωθυπουργός Sanae Takaichi πέτυχε στις πρόωρες εκλογές στις 8 Φεβρουαρίου [2]. Το LDP του οποίου τα μέλη καταλαμβάνουν 316 από τις 465 κοινοβουλευτικές έδρες, κατέχει μια πλειοψηφία δύο τρίτων στο κοινοβούλιο για πρώτη φορά στη μεταπολεμική ιστορία της Ιαπωνίας. Η κα Takaichi αποδίδει αυτή την ευρεία εκλογική νίκη κύρια στις δημοφιλείς υποσχέσεις της καμπάνιας της οι οποίες σύμφωνα με την ιαπωνική παράδοση περιλαμβάνουν κοινωνικά και οικονομικά συγκυριακά προγράμματα με χρηματοδότηση χρέους. Παρά το υπερβολικό κρατικό χρέος, η Takaichi προτίθεται, ιδιαίτερα, να αναστείλει το φόρο προστιθέμενης αξίας στα τρόφιμα ώστε να μειώσει την πληθωριστική πίεση στους μισθοσυντήρητους. Αλλά αυτό θα μπορούσε για ακόμη μια φορά να φέρει τη δεξιά πτέρυγα της κυβέρνησης σε πορεία σύγκρουσης με τις χρηματιστικές αγορές που ήδη αντέδρασαν σε αυτό το δημοφιλές πλάνο με ένα σεισμό στην αγορά στα μέσα Ιανουαρίου.
Αυτά ήταν ακραίες κινήσεις της αγοράς προσεγγίζουσες επίσης ιστορικές διαστάσεις. Τα σαρακονταετή ομόλογα της Ιαπωνίας προσέγγισαν ένα επιτόκιο πολύ περισσότερο του 4% κατά τα μέσα Ιανουαρίου που αντιπροσωπεύει μια ακραία, απρόβλεπτη πτώση για το υπερμακροπρόθεσμο κυβερνητικό ομόλογο το οποίο εισήχθη στα 2007, όπως εξήγησαν οι Financial Times. [3] Με τα κρατικά ομόλογα, τα επιτόκια κινήθηκαν αντίστροφα στην αγοραία αξία: όταν οι τιμές ανεβαίνουν, τα επιτόκια πέφτουν: όταν οι τιμές πέφτουν, οι αποδόσεις των ομολόγων αυξάνονται. Όσο μεγαλύτερη η ωριμότητα ενός ομολόγου, τόσο υψηλότερο το έσοδο του επιτοκίου.
Και, κρισιακά, οι αγορές ομολόγων των κεντρικών κρατών (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία, κλπ.) συγκροτούσαν για πολλά χρόνια το πιο στάσιμο, βαρετό τομέα της παγκόσμιας χρηματιστικής σφαίρας, όπου κυριολεκτικά ουδέν σημαντικό συνέβαινε. Ακόμα και κατά τη διάρκεια των μειζόνων χρηματιστικών κρίσεων του 21ου αιώνα, όπως η φούσκα dot-com ή η συντριβή της στεγαστικής αγοράς, οι αγορές ομολόγων παρέμεναν σχετικά σταθερές, έως το 2020. Και αυτό το θεμέλιο, αυτό το μπετόν της χρηματιστικής σφαίρας που ήδη επέδειξε αρχικές ρωγμές μετά το πανδημικά-επιβαλλόμενο πληθωριστικό ξεχείλωμα [4] από τα 2020 και εντεύθεν, [5] αποσταθεροποιείται: μοιάζει να ρευστοποιείται, να μετατρέπεται σε κινούμενη άμμο. Οι αγορές ομολόγων των κέντρων του παγκοσμίου συστήματος που λειτούργησαν ως “ασφαλείς λιμένες” κατά τη διάρκεια κάθε προηγούμενης κρίσης και συνεπώς επέδειξαν ιδιαιτέρως χαμηλά ή ακόμη και αρνητικά επιτόκια (κύρια οι ΗΠΑ, αλλά επίσης η Γερμανία κατά τη διάρκεια της ευρω-κρίσης) αίφνης ομοιάζουν στις ημι-περιφερειακές αγορές, γνωστές για τις ακραίες εναλλαγές των τιμών τους.
Η δραματική κατάσταση της ιαπωνικής αγοράς ομολόγων στα μέσα Ιανουαρίου επίσης φωτίζεται από τη μεγάλη άνοδο της τιμής του τριακονταετούς ομολόγου του οποίου η απόδοση αυξήθηκε κατά ένα ποσοστιαίο τέταρτο σε μια μόνο ημέρα συναλλαγών. [6] Αυτό είναι επίσης μια άνοδο σπασίματος ρεκόρ, καθώς οι αλλαγές των ημερησίων επιτοκίων για τα κρατικά ομόλογα συνήθως μετρώνται σε μονάδες βάσης, με τις 100 μονάδες βάσης να ισούνται σε 1%. Μια ματιά πίσω στα 2021 (θα δείξει) ότι το ίδιο ομόλογο απέδιδε μόλις κάτω από 1%, -(και αυτό) ξεκάθαρα εκφράζει το πώς η κατάσταση στην ιαπωνική αγορά ομολόγων έχει αλλάξει θεμελιωδώς.
Για δεκαετίες, η αγορά ομολόγων της Ιαπωνίας, με τα προγενεστέρως πολύ χαμηλά επιτόκια, εθεωρείτο “μια φτηνή πηγή χρηματοδότησης και ένα λιμάνι σταθερότητας σε καιρούς παγκόσμιας αναταραχής” σημείωνε το Bloomberg. [7] Το επιτόκιο να υπερβαίνει το εν τέταρτο στα εκατό, όπως μια τέτοια (υπέρβαση) κατεγράφη κατά τον Ιανουάριο εντός μιας μονάχα ημέρας συναλλαγών, συνέβη σε αργή κίνηση πριν μερικά χρόνια, -και είναι κάτι που παίρνει “εβδομάδες, αν όχι μήνες” σύμφωνα με το Bloomberg.
Το Κεϋνσιανό υγρό (εφιαλτικό) όνειρο
Η προφανής σταθερότητα των δύο πρώτων δεκαετιών του 21ου αιώνα ήταν ένα παράπλευρο προϊόν της μακράς αποπληθωριστικής περιόδου της Ιαπωνίας εντός της οποίας η εξαγωγικά προσανατολισμένη χώρα υπέπεσε μετά το σκάσιμο της μεγάλης ιαπωνικής real estate φούσκας στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Εκείνες οι “χαμένες δεκαετίες” της Ιαπωνίας χαρακτηρίσθηκαν, επιπροσθέτως της τάσης προς ελαφρώς μειούμενες τιμές, από επίμονη, μακρόχρονη οικονομική στασιμότητα. Ανεξάρτητα από τις συγκεκριμένες πολιτικές γειώσεις τους, κυριολεκτικά, όλες οι κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια αυτής της σκληρής τριακονταετούς αποπληθωριστικής περιόδου προσπάθησαν να παράσχουν κίνητρο στην οικονομική ανάπτυξη με όλο και μεγαλύτερα συγκυριακά προγράμματα εκ των οποίων όλα αποδείχθηκαν να είναι συγκυριακές εκρήξεις. (Για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. “Τόλμησε να πιεις περισσότερο αλκοόλ”) [8].
Αυτά τα συγκυριακά προγράμματα των οποίων οι παράδοξες διαστάσεις ίσως έχουν ξεπηδήσει από τα υγρά όνειρα σκληρών κεϋνσιανών, κάποιες φορές λάμβαναν κωμικοτραγικές εκβάσεις -επί παραδείγματι, όταν η κυβέρνηση προωθούσε ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης της κατανάλωσης αλκοόλ μεταξύ των νεαρών Ιαπώνων σε μια προσπάθεια να αντιστρέψει τις πίπτουσες πωλήσεις του κλάδου και τα πίπτοντα φορολογικά έσοδα μέσω κλασικών πολιτικών προσανατολισμένων στη ζήτηση. Και είναι ακριβώς εκεί που τα κλασικά κεϋνσιανά συγκυριακά πακέτα έχουν προσδώσει στην Ιαπωνία παρασάγγας το υψηλότερο κρατικό χρέος απ’ όλα τα βιομηχανικά κράτη. Το ιαπωνικό κρατικό χρέος ογκώνεται σε περισσότερο από 230% της οικονομικής εκροής του -στην Ιταλία είναι “μόνο” 136%. Και στον ίδιο χρόνο, πέρα από σύντομα ξεσπάσματα οικονομικής ανάπτυξης, η τάση στασιμότητας της ιαπωνικής οικονομίας δεν μπορεί να διαρρηχθεί. [9] Κατά τη διάρκεια ολόκληρου του 21ου αιώνα, η οικονομική ανάπτυξη της Ιαπωνίας διακυμαινόταν μεταξύ 0,3 και 2% διακοπείσα από δριμείες κρίσεις στα 2009 και 2020 οι οποίες χαλάρωναν βραχυπρόθεσμα από γιγαντιαία συγκυριακά προγράμματα.
Για εκτεταμένες περιόδους, αυτή η κατασκευή του ιαπωνικού πύργου χρέους συνεχίσθηκε μαλακά -ακριβώς εξαιτίας της γενικής πολιτικής μηδενικών επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών στα τελευταία στάδια της παγκοσμιοποίησης. Μια μεγάλη μερίδα του ιαπωνικού κρατικού χρέους κατέχεται από εσωτερικούς επενδυτές (περισσότερο από 80%) κάτι που έχει μια σταθεροποιητική επίδραση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια κρίσεων. Επιπρόσθετα, η Ιαπωνία -παρομοίως με τη Γερμανία- διατήρησε ένα θετικό εμπορικό ισοζύγιο για μακρές περιόδους που ήταν επί του πρακτέου ισοδύναμο στο εξαγωγικό χρέος. Εξαιτίας των χαμηλών εσωτερικών επιτοκίων το ιαπωνικό κεφάλαιο αναζητούσε όλο και πιο πολύ επενδύσεις προς τα έξω κάνοντας την Ιαπωνία έναν από τους πιο σημαντικούς επενδυτές. Για παράδειγμα, η Ιαπωνία έχει ξεπεράσει την Κίνα ως ο μεγαλύτερος αγοραστής ομολόγων του ΗΠΑ-θησαυροφυλακείου. Επιπρόσθετα, ο πύργος χρέους της Ιαπωνίας χτίσθηκε κατά τη διάρκεια της εποχής της παγκοσμιοποίησης και της χρηματιστικοποίησης του ύστερου καπιταλισμού χαρακτηριζόμενη από πίπτοντα επιτόκια και συνεπακόλουθες, διευρυνόμενες κερδοσκοπικές φούσκες.
… Η προφανής σταθερότητα της Ιαπωνίας εντός αυτής της τροφοδοτούμενης με χρέος παγκόσμιας οικονομίας φούσκας της οποίας οι ελλειμματικοί κύκλοι σχημάτισαν το θεμέλιο της εποχής της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, άρχισε όλο και πιο πολύ να πέφτει μετά το πληθωριστικό τέλος της. [10] Εξαιτίας των επιπέδων υψηλού χρέους η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας (Τράπεζα της Ιαπωνίας -BoJ) αρνήθηκε να ακολουθήσει τη γενική μεταβολή από την ακραία επεκτατική χρηματική πολιτική αναληφθείσα από τις κεντρικές τράπεζες στις μείζονες οικονομίες από τα 2021 και εντεύθεν. Καθώς η Fed και η ΕΚT αύξησαν κομβικά επιτόκια και μείωσαν τους φουσκωμένους ισολογισμούς περικόπτοντας αγορές περιουσιακών στοιχείων, από τις αρχές έως τα μέσα του 2022, η ΒoJ ήταν μόνο ικανή να πείσει το εαυτό της να κάνει αυτή τη στροφή κατά το Μάρτιο 2024. Το υψηλό επίπεδο χρέους και η επίμονη στασιμότητα κατέστησαν τη BoJ διστακτική. Ακόμα κι αν το εύρος του χρέους της Ιαπωνίας είναι κατά πολύ λιγότερο από αυτό των ΗΠΑ, η εξυπηρέτηση του χρέους -μετά τις κοινωνικές δαπάνες- τώρα συγκροτεί τη δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία προϋπολογισμού του Τόκυο, ογκούμενο περίπου σε 25%. [11]
Η ακροβασία της Ιαπωνίας
Η αναχώρηση του Τόκυο από την επεκτατική χρηματική πολιτική της νεοφιλελεύθερης εποχής διεξήχθη κατ’ αυτόν τον τρόπο σχεδόν δύο χρόνια μετά τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον. Αυτό είναι έκδηλο στις ισολογισμούς των κεντρικών τραπεζών, στην ύστερη φάση της παγκοσμιοποίησης (ιδιαίτερα μεταξύ 2009 και 2011) στις εξαγορασμένες εξασφαλίσεις και στα κρατικά ομόλογα μέσω της λεγόμενης ποσοτικής χαλάρωσης προκειμένου να σταθεροποιηθεί ο χρηματιστικός τομέας. Μετά το ξεκίνημα της πληθωριστικής περιόδου αυτή η ακραία μορφή επεκτατικής χρηματικής πολιτικής έπρεπε να διακοπεί. Τα ωριμάζοντα ομόλογα δεν αντικαθίσταντο πια από νέες εξαγορές, έτσι ο ισολογισμός της Fed κύλισε από 8,9 τρισεκατομμύρια δολάρια στα μέσα του 2022 σε 6,5 τρισεκατομμύρια δολάρια. [12] Η ΕΚΤ παρουσιάζει μια παρόμοια κατάσταση κατέχοντας 8,7 τρισεκατομμύρια σε εξασφαλίσεις στα 2022 τις οποίες μείωσε σε 6,2 τρισεκατομμύρια κατά τις αρχές του 2026. [13] (Αυτή η τάση προς τη μείωση των ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών εμφανίζεται να έχει εξαντληθεί, με τις εξαγορές κρατικών ομολόγων παρομοίως να αυξάνονται ξανά σε αμφότερες πλευρές του Ατλαντικού). Η Τράπεζα της Ιαπωνίας, από την άλλη, είναι ικανή μόλις και να μειώσει τον ισολογισμό της: είναι μόνο περίπου 11% κάτω από την ιστορική κορυφή της στα 2024. [14]
Επιπρόσθετα, η ανατροπή του επιτοκίου της Ιαπωνίας απέχει από το να είναι πλήρης, καθώς το κομβικό επιτόκιo είναι μόνο 0,75% [15] ενώ ο πληθωρισμός έχει πεισματικά παραμείνει πάνω από το σημείο των δύο ποσοστιαίων μονάδων, τον τεθέντα από την κεντρική τράπεζα στόχο εδώ και τέσσερα χρόνια. [16] Μια επιβράδυνση στο ποσοστό πληθωρισμού μπορεί τώρα να παρατηρηθεί, αλλά η πληθωριστική πίεση επιμένει επειδή η εξαγωγικά προσανατολισμένη οικονομία της Ιαπωνίας παραμένει υψηλά εξαρτώμενη επί των εισαγωγών ακατέργαστων υλικών και ενέργειας. Κι αυτή η αύξηση της τιμής εν μέρει τροφοδοτείται από την προσέγγιση των εξωτερικών, οικολογικών ορίων του κεφαλαίου: [17] από την κλιμακούμενη κλιματική κρίση και τα αυξανόμενα σημεία συμφόρησης του ανεφοδιασμού για ουσιώδη ακατέργαστα υλικά και ενδιάμεσα αγαθά. Μια επιστροφή στις σταθερές καταναλωτικές τιμές στις οποίες οι Ιάπωνες καταναλωτές είναι συνηθισμένοι κατά τις παρελθούσες δεκαετίες, είναι γι’ αυτό λίγο πιθανή.
Η Takaichi εμφανίζεται να επιδιώκει την προσοίκεια ιαπωνική στρατηγική της “ανάπτυξης” του χρέους μέσω συγκυριακών προγραμμάτων και περιορισμένου πληθωρισμού, μια στρατηγική που έχει αποτύχει στις προηγούμενες δεκαετίες, παρόλο που αυτή τη φορά η επικέντρωση είναι στο δεξιό μιλιταριστικό κεϋνσιανισμό (το πρόγραμμα εξοπλισμού) και στη μαζική ζήτηση. Τρέχοντες υπολογισμοί προβάλλουν την οικονομική ανάπτυξη περίπου στη μία ποσοστιαία μονάδα για το 2026 που έπεται του μόλις 0,9% του προηγούμενου έτους. [18] Ωστόσο -κι αυτό είναι κρίσιμο- ο σκοπός για πολιτική δράση γίνεται όλο και πιο περιορισμένος αυξάνοντας το χρέος και τον επίμονο πληθωρισμό. Ο Πρωθυπουργός Shinzo Abe είναι το μεγάλο υπόδειγμα της Takaichi του οποίου τα “Abenomics” [19] συνδύασαν γιγαντιαία επενδυτικά προγράμματα αξίας ισοδύναμης με 224 δισεκατομμύρια δολάρια με νεοφιλελεύθερες δομικές μεταρρυθμίσεις, αρχής γενομένης στα 2013. Παρά ένα βραχυπρόθεσμα οικονομικό μπουμ, το κρατικό χρέος μπόρεσε να σταθεροποιηθεί σε ένα υψηλό επίπεδο (από 196% στα 2013 στα 191% του ΑΕΠ στα 2018) πριν εκραγεί ξανά κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Ωστόσο, η κρίσιμη διαφορά συγκρινόμενη με τη διοίκηση του Abe είναι η εποχή της παγκόσμιας κρίσης του στασιμοπληθωρισμού [20] η οποία στο ξέσπασμα της πανδημικά επιβαλλόμενης κρίσης αντικατέστησε τη παγκόσμια χρηματιστική οικονομία φούσκας. Η πληθωριστική πίεση εξαναγκάζει τη χρηματική πολιτική να υιοθετήσει υψηλότερα επιτόκια. Επιπρόσθετα, η βαριά εξάρτηση της Ιαπωνίας σε εισαγωγή πόρων και ενέργειας θέτει πίεση στο γιεν το οποίο τείνει να υποτιμηθεί. Συνεπώς, η κυβέρνηση και η κεντρική τράπεζα στο Τόκυο εμπλέκονται σε έναν παρόμοιο αγώνα χρηματικής πολιτικής όπως αυτός στην Ουάσιγκτον. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας (BoJ) που ήδη κατέχει σχεδόν το 50% όλων των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων, [21] διακήρυξε στις αρχές Φεβρουαρίου ότι θα παρενέβαινε μόνο στην περίσταση μιας δυνητικής ανακατωσούρας στην αγορά ομολόγων που θα μπορούσε να πυροδοτηθεί από τις χρεωστικά χρηματοδοτούμενες οικονομικές πολιτικές της Takaichi, ως ύστατο καταφύγιο. [22] Η BoJ δήλωσε ότι θα παρενέβαινε μόνο στην περίσταση ενός κερδοσκοπικά-οδηγούμενου “πανικού” και ακόμη και τότε, μόνο “βραχυπρόθεσμα” ώστε να αποφύγει μακροπρόθεσμα προγράμματα εξαγοράς ομολόγων.
Σε αντίδραση, το Τόκυο ξεκίνησε να ψάχνει για εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης: το μεγαλύτερο συνταξιοδοτικό ταμείο της Ιαπωνίας, το κυρίαρχο προνοιακό ταμείο των 1,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, το GPIF, πρόκειται να αλλάξει τις συντηρητικές επενδυτικές κατευθύνσεις του επί του προγραμματισμού του προκειμένου να εξαγοράσει περισσότερα ιαπωνικά κρατικά ομόλογα. [23] Οι συνταξιούχοι της Ιαπωνίας πρόκειται να εκπληρώσουν το κενό που αφέθηκε από την Τράπεζα της Ιαπωνίας -ακριβώς επειδή οι κατοχές ομολόγων των ιαπωνικών συνταξιοδοτικών ταμείων, ισάξιες των 67,6 τρισεκατομμυρίων γιεν, είναι πολλές φορές μικρότερες από εκείνες της Τράπεζας της Ιαπωνίας (522 τρισεκατομμύρια).
Όχι πια κουβάλημα?
Η οικονομική πολιτική ακροβασίας που το Τόκυο πρέπει να επιτελέσει εξαιτίας των όλο και πιο πολύ αυξανόμενων όγκων χρέους, γι’ αυτό καθίσταται όλο και πιο δύσκολη -η ακροβασία γίνεται όλο και στενότερη, για να συνεχίσουμε τη μεταφορά. Η εντεινόμενη αντίφαση μεταξύ χρηματικής πολιτικής και οικονομικής πολιτικής, μεταξύ του αντιπαλεύειν τον πληθωρισμό και να τονώνεις την οικονομία που χαρακτηρίζει τη διαχείριση της υστεροκαπιταλιστικής κρίσης στην τρέχουσα φάση της κρίσης με τις στασιμοπληθωριστικές τάσεις της, [24] εντείνεται περαιτέρω -και εξάγεται- στην υψηλά διασυνδεδεμένη ιαπωνική οικονομία, από το επιτόκιο και τις νομισματικές εξελίξεις. Η Ιαπωνία όχι μόνο πρέπει να εισάγει μια μεγάλη μερίδα των πόρων και της ενέργειάς της που διαιωνίζει τον πληθωρισμό εξαιτίας της συνεχιζόμενης υποτίμησης του γιεν, αλλά αυτή η εξαγωγική χώρα είναι επίσης μια από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς κεφαλαίου το οποίο θα μπορούσε τώρα να αποσυρθεί από την παγκόσμια χρηματιστική σφαίρα.
Συγκεκριμένα: Το υπερβάλλον χρέος της Ιαπωνίας προκαλεί την υποτίμηση του ιαπωνικού νομίσματος (γιεν) και τροφοδοτεί πληθωρισμό ως προς τον οποίο η χρηματική πολιτική απαντά με απότομες αυξήσεις επιτοκίων, καθώς οι αποδόσεις στα ιαπωνικά κρατικά ομόλογα εκτινάσσονται. Παρεμβάσεις από την κεντρική τράπεζα για να σταθεροποιήσει τις τιμές των ομολόγων μέσω εξαγορών οδηγούν σε περαιτέρω υποτίμηση του γιεν -αυτό είναι ένας από τους ειδικούς λόγους για το χρηματικό περιορισμό της Τράπεζας της Ιαπωνίας. Αυτό, ωστόσο, περαιτέρω στενεύει τη διαφορά επιτοκίου μεταξύ Ιαπωνίας και άλλων μειζόνων οικονομικών κέντρων που ήταν ουσιώδης για τις παγκόσμιες κεφαλαιακές ροές κατά τις πρόσφατες δεκαετίες. Το περιβάλλον του χαμηλού επιτοκίου στην αποπληθωριστική Ιαπωνία σήμαινε ότι στον 21ο αιώνα το ιαπωνικό κεφάλαιο έψαχνε επενδυτικές ευκαιρίες και επενδυόταν μαζικά στο εξωτερικό.
Το Bloomberg [25] υπολογίζει την ιαπωνική εξωχώρια επένδυση περίπου στα πέντε τρισεκατομμύρια δολάρια. Επιπρόσθετα, υπάρχουν οι λεγόμενες κουβαλητικές συναλλαγές (CarryTrades) στις οποίες οι εξωχώριοι επενδυτές λαμβάνουν χαμηλότοκα δάνεια σε γιεν ώστε μετά να επενδύσουν αυτό το κεφάλαιο με υψηλότερα επιτόκια. Ο σκοπούμενος όγκος αυτών των κερδοσκοπικών στοιχηματισμών γιεν οι οποίοι είναι υψηλά εξαρτώμενοι στις νομισματικές κινήσεις, δεν είναι ακριβώς ποσοτικοποιήσιμος, αλλά τρέχει επί τρισεκατομμυρίων. Το Bloomberg υπολογίζει τον σκοπούμενο όγκο των ιαπωνικών κουβαλητικών συναλλαγών σε 1,1 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Ένα περιβάλλον επίμονα υψηλότερου επιτοκίου στην Ιαπωνία, ένα παρατεταμένο στένεμα της προλεχθείσας διαφοράς επιτοκίου μεταξύ Ιαπωνίας και δυτικών κέντρων θα οδηγούσε σε μια αντιστροφή των ιαπωνικών κεφαλαιακών ροών. Αν, όπως προαναφέρθη, το Ιαπωνικό Συνταξιοδοτικό Ταμείο (GPIF) επρόκειτο να κατέχει ένα μεγαλύτερο μερίδιο εσωτερικών κρατικών ομολόγων στο μέλλον ώστε να σταθεροποιήσει την ιαπωνική αγορά ομολόγων, αυτό θα συνοδευθεί από κεφαλαιακές εξωτερικές ροές ή τουλάχιστον μειωμένη επενδυτική δραστηριότητα στο εξωτερικό. Η Ιαπωνία η οποία στον 21ο αιώνα έδρασε ως σταθεροποιητική δύναμη στη χρηματιστική σφαίρα μέσω εξαγωγών κεφαλαίου, θα μπορούσε συνεπακόλουθα να συμβάλει στην αποσταθεροποίησή της. Αυτές οι εξωτερικές κεφαλαιακές ροές θα μπορούσαν ραγδαίως να επιθέσουν πίεση στις αγορές ομολόγων, ιδιαίτερα στα δυτικά κεντρικά κράτη, κυρίως στις ΗΠΑ.
Από τη Σιναμερική στην Ιαπαμερική
Ο πιο επιδραστικός μοχλός που η Τράπεζα της Ιαπωνίας (BoJ) μπορεί να χρησιμοποιεί για να παρεμβαίνει στην αγορά ομολόγων και τουλάχιστον να επιβραδύνει την υποτίμηση του γιεν, είναι να πουλάει αλλοδαπά συναλλαγματικά αποθέματα όπως ΗΠΑ-κρατικά ομόλογα (αποθησαυρίσεις). Και η Ιαπωνία έχει πληθώρα τέτοιων. Κατά το τρέχον διάστημα οι Ιάπωνες επενδυτές κατέχουν περίπου το 13% όλων των σημαντικών ΗΠΑ-ομολόγων -μια συνολική αξία 1,2 τρισεκατομμυρίων. Αυτό σημαίνει ότι η Ιαπωνία έχει ξεπεράσει τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας που τώρα κατέχει μόνο 682 δις σε αποθησαυρίσεις (συγκρινόμενα με πάνω από ένα τρις δολάρια πριν από μερικά χρόνια) ως μεγαλύτερος πιστωτής των ΗΠΑ. [26] Αυτό σημαίνει ότι η κρίση στα ιαπωνικά δημόσια οικονομικά αυτόματα διαχέεται στις ΗΠΑ, που ακόμη κι επί Τραμπ, έχουν ένα γιγαντιαίο έλλειμμα προϋπολογισμού.
Εδώ, ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά της κρισιακής περιόδου της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης έρχεται στο φως: ο μεγάλος ειρηνικός ελλειμματικός κύκλος. Οι ΗΠΑ, με το δολάριο ως το ηγετικό παγκόσμιο νόμισμα έχτισαν ένα γιγαντιαίο εμπορικό έλλειμμα το οποίο ενδυνάμωσε εξαγωγικά προσανατολισμένες χώρες σαν την Κίνα και την Ιαπωνία να πολλαπλασιάσουν τεράστια εμπορικά πλεονάσματα. Αυτός ο αμερικανικός ελλειμματικός κύκλος σταθεροποίησε την υπερ-παραγωγική παγκόσμια οικονομία με τις εξαγωγικές χώρες ιδιαίτερα να επανεπενδύουν τα αποθέματά τους στην ΗΠΑ-χρηματιστική σφαίρα, για παράδειγμα, σε ομόλογα. Σε αυτούς τους ελλειμματικούς κύκλους, η ροή αγαθών στις ΗΠΑ αποκρίνεται σε μια ροή χρηματιστικών αγαθών από τις ΗΠΑ προς τις πλεονασματικές χώρες. Στα πρόσφατα χρόνια, μια θεμελιακή αλλαγή έχει έτσι συντελεστεί εντός του ειρηνικού ελλειμματικού κύκλου, με την Κίνα να μειώνει ραγδαίως τις κατοχές της επί αμερικανικών ομολόγων, ενώ η Ιαπωνία τις έχει αυξήσει. Ο σινο-αμερικανικός ελλειμματικός κύκλος, προηγουμένως αναφερόμενος ως Σιναμερική [27], τώρα μεταβαίνει σε έναν ασταθή αμερικανικό-ιαπωνικό ελλειμματικό κύκλο που θα μπορούσε να αποκληθεί Ιαπαμερική.
Η στασιμοπληθωριστική κρισιακή παγίδα, η απορία της υστεροκαπιταλιστικής κρισιακής πολιτικής που απαιτεί αμοιβαία αποκλειστικές προσπάθειες από τις λειτουργικές ελίτ να μειώσουν τον πληθωρισμό και να τονώσουν την οικονομία, αντανακλάται επίσης στην ιαπωνική-αμερικανική σχέση. Από τη μια, οι ΗΠΑ επί Τραμπ επιθυμούν ένα ισχυρό γιεν στηριζόμενο από την υψηλή πολιτική επιτοκίων της Τράπεζας της Ιαπωνίας προκειμένου να μειώσουν το εμπορικό έλλειμα προς την Ιαπωνία. [28] Παρά τους ΗΠΑ-δασμούς του 15% στις πλείονες των ιαπωνικών εισαγωγών [29] η Ιαπωνία ήτο εισέτι ικανή να πολλαπλασιάζει ένα ουσιώδες εμπορικό πλεόνασμα 7,5 τρις γιεν (48 δις δολάρια) προς τις ΗΠΑ στα 2025 που αντιπροσωπεύει μια μείωση της τάξης μόνο 12,6% συγκρινόμενο με το 2024. Η υποτίμηση του ιαπωνικού νομίσματος αντεπιδρά στο δασμολογικό καθεστώς που συμφωνήθηκε μεταξύ Ιαπωνίας και ΗΠΑ στα μέσα του 2025: κατά το Μάιο, ένα δολάριο άξιζε 145 γιεν: κατά τα τέλη του έτους, 155 γιεν έπρεπε να ξοδευθούν για να αγοράσεις ένα πράσινο (δολάριο).
Ωστόσο, στον ίδιο χρόνο, υψηλά επιτόκια στην Ιαπωνία θα αποσταθεροποιούσαν την αμερικανική αγορά ομολόγων και θα ωθούσαν τις ΗΠΑ στο χείλος μιας εσωτερικής κρίσης, καθώς αυτό θα οδηγούσε σε κεφαλαιακές εξωτερικές ροές και αυξανόμενα επιτόκια στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με μια ανάλυση από την επενδυτική τράπεζα Goldman Sachs, ο “κίνδυνος εξάπλωσης” είναι ήδη παρών αφ’ ής στιγμής οι αυξήσεις στις αποδόσεις των ιαπωνικών ομολόγων μεγέθους δέκα μονάδων βάσης έχουν οδηγήσει σε μια αποκρίνουσα αύξηση επιτοκίων “δύο τρίτων” μονάδων βάσης στις “ΗΠΑ και παντού”. [30] Επιπρόσθετα, ένα ισχυρό γιεν που τείνει να ανατιμάται έναντι του δολαρίου, θα απέτρεπε την εκτός γραμμής κουβαλητική συναλλαγή που τροχιοδρομεί το ιαπωνικό κεφάλαιο στην ΗΠΑ-χρηματιστική σφαίρα. Εξαιτίας των τάσεων αποβιομηχάνισης η κρίση οδηγεί κράτη και οικονομικές περιοχές σε όλο και περισσότερο εντατικό ανταγωνισμό, ενώ ταυτόχρονα τα συνδέει μαζί μέσω της κατασκευής ενός παγκόσμιου πύργου χρέους. Αυτό είναι μια από τις αντιφάσεις που το προτσές της καπιταλιστικής κρίσης παράγει σε υπερβάλλον. Συγκεκριμένα, η ανακατωσούρα στην ιαπωνική αγορά ομολόγων ηρέμησε μόνο παροδικά στα τέλη του Ιανουαρίου υπό την απειλή μιας αμερικανικής-ιαπωνικής επέμβασης που προφανώς συμφωνήθηκε μεταξύ Ουάσιγκτον και Τόκυο. [31]
Η μπλόφα δούλεψε προς ώρας, αλλά οι ΗΠΑ παραμένουν υψηλά ευάλωτες σε κρίσεις. Η -και καλά- “οικονομική πολιτική” Τραμπ συντίθεται από την επανεργοποίηση της πρώτης θητείας του στην οποία γιγαντιαίες φορολογικές ελαφρύνσεις και απορρύθμιση για χάρη της ΗΠΑ-ολιγαρχίας [32] πέρασαν ως κομμάτι του Μεγάλου Ωραίου Νομοσχεδίου [33] στα 2025. Αυτές οι φορολογικές περικοπές σκόπευαν να τονώσουν την οικονομία μέσω αυξημένης επένδυσης και κατανάλωσης, παρομοίως στο τί συνέβη κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρίας Τραμπ. Αυτό συντελεί σε ένα ακραίο ΗΠΑ-έλλειμμα προϋπολογισμού, το οποίο σύμφωνα με τις προβλέψεις, αναμένεται να ξεφύγει από 5,8% του ΑΕΠ στα 2026 σε 6,1% στην επόμενη δεκαετία, και σε 6,7% στα 2036 -αυτό αξίζει να επισημανθεί, είναι κατά πάσα πιθανότητα το πιο ευάρεστο σενάριο χωρίς να συνυπολογίζουμε οποιαδήποτε κρίση. [34]
Η ευρωπαϊκή πυρηνική επιλογή
Στον ίδιο χρόνο, οι χρηματοδοτικές συνθήκες της ΗΠΑ-κυβέρνησης στην αμερικανική αγορά ομολόγων έχουν μαζικά αποπροσανατολισθεί. [35] Κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρίας Τραμπ, στο τέλος της μεγάλης φούσκας ρευστότητας μεταξύ 2017 και αρχών 2021, τα δεκαετή ομόλογα του θησαυροφυλακείου απέδιδαν ένα μέσο επιτόκιο κάτι λιγότερο από 2% -τώρα είναι περισσότερο από 4%. Αυτή η διαφορά από τα αποτελέσματα της πρώτης θητείας Τραμπ από το τέλος της παγκόσμιας χρηματιστικής οικονομίας φούσκας στραγγαλίσθηκε από την πληθωριστική περίοδο κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ως επίσης από τη φθίνουσα πορεία της ΗΠΑ-ηγεμονίας [36] η οποία όλο και περισσότερο επιφέρει φθορά στη θέση του ΗΠΑ-δολαρίου ως του παγκόσμιου ηγετικού νομίσματος. Και είναι ακριβώς ο Ντόναλντ Τραμπ που επιταχύνει τη χρηματική φθορά του δολαρίου μέσω των ανοιχτά ιμπεριαλιστικών πολιτικών. [37] Δοθέντος ότι το κρατικό χρέος υπερβαίνει το 120% του ΑΕΠ [38] η κατάσταση του προϋπολογισμού στην Ουάσιγκτον μπορεί ήδη να περιγραφεί ως τεταμένη: το χρέος τώρα υπηρετεί την κατανάλωση όλο και περισσότερων φορολογικών εσόδων απ’ ότι ο παραφουσκωμένος ΗΠΑ-στρατιωτικός προϋπολογισμός. [39]
Η ηγεμονία των ΗΠΑ στην εποχή της χρηματιστικά-οδηγούμενης νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης επί του πρακτέου βασίσθηκε στην καθυστέρηση της ελλειμματικά-οδηγούμενης κρίσης: Το αντικειμενικό αναξιόχρεο του παγκοσμίου συστήματος [40] που αλάφρυνε τις συνέπειες της επανάστασης ΤΝ στη νεοφιλελεύθερη εποχή, επετεύχθη μέσω αυτών των παγκόσμιων ελλειμματικών κύκλων -με τις ΗΠΑ στο επίκεντρό τους. Η Ουάσιγκτον μπορούσε να δανεισθεί φθηνότερα στο παγκόσμιο ηγετικό νόμισμα, το δολάριο, όσο το δολάριο γινόταν αποδεκτό από άλλα εξαγωγικά-προσανατολισμένα κράτη ή οικονομικές περιοχές (Κίνα, Ιαπωνία, ΕΕ) εντός του πλαισίου αυτής της ηγεμονίας από τη στιγμή κατά την οποία αυτά ωφελούνταν από αυτό μέσω εξαγωγικών πλεονασμάτων. Επειδή ο Τραμπ προτίθεται να θέσει ένα τέλος σε αυτό μέσω προστατευτισμού, το παγκόσμιο κίνητρο να δεχθείς τα πράσινα (δολάρια) ως το παγκόσμιο ηγετικό νόμισμα επίσης αφανίζεται. Η ασταθής εξωτερική πολιτική του Τραμπ έως σήμερα [41] ένα μείγμα προστατευτισμού και πετροϊμπεριαλισμού εμφανίζεται να αποσκοπεί στη διατήρηση των χρηματικών πλεονεκτημάτων της ηγεμονίας μέσω της ενδυνάμωσης του ρόλου του δολαρίου ως ενός “πετρο-νομίσματος” μέσω επιθέσεων σε πλούσιες σε πόρους χώρες (Βενεζουέλα, πιθανά Ιράν) ενώ ταυτόχρονα αποπειράται να ελαχιστοποιήσει τα μειονεκτήματα της ηγεμονίας -ιδιαίτερα την αποβιομηχάνιση των ΗΠΑ [42] -μέσω προστατευτισμού και ιμπεριαλισμού των πόρων.
Ωστόσο, αυτή η ιμπεριαλιστική προσέγγιση ήδη εμφανίζεται να αποτυγχάνει. Με αυτή την αντιπαραθετική στρατηγική η θέση του δολαρίου ως παγκόσμιου ηγετικού νομίσματος καθίσταται επισφαλής, παρά τους ιμπεριαλιστικούς πετρελαϊκούς πολέμους από τη στιγμή κατά την οποία οι ανταγωνιστές της Ουάσιγκτον, αντιμέτωποι με φθίνοντα κίνητρα, βρίσκουν λίγους λόγους να το αποδεχθούν ως το παγκόσμιο ηγετικό νόμισμα. [43] Αυτό έγινε ιδιαίτερα εμφανές κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης για τη Γροιλανδία μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΕ στην οποία ο Τραμπ ήλθε κοντά στη στρατιωτική κατάληψη του αρκτικού νησιού. [44] Οι ιμπεριαλιστές στην Ουάσιγκτον δεν αποθαρρύνθηκαν από τις ευρωπαϊκές στρατιωτικές απειλές [45] που δεν θα μπορούσαν να κερδίσουν μια μακρά στρατιωτική αντιπαράθεση με τον ΗΠΑ-στρατό στον αρκτικό, αλλά μέσω εξελίξεων στην ΗΠΑ-αγορά ομολόγων. Τα επιτόκια στα αμερικανικά ομόλογα κυριολεκτικά εξερράγησαν στις 20 Ιανουαρίου [46] αφού πολλά σκανδιναβικά ταμεία ανακοίνωσαν ότι θα ρευστοποιούσαν τις ΗΠΑ-ομολογιακές θέσεις των σε απάντηση στις απειλές Τραμπ.
Η Ευρώπη “κατέχει τη Γροιλανδία, αλλά επίσης κατέχει πολλές αποθησαυρίσεις” ένας αναλυτής της Deutsche Bank είπε στο Business Insider στα τέλη του Ιανουαρίου. [47] Η βαριά εξάρτηση των ΗΠΑ στο εξωχώριο κεφάλαιο για να χρηματοδοτούνται τα ελλείμματα της Ουάσιγκτον αντιπροσωπεύει μια “κρίσιμη αδυναμία” κατά το Business Insider το οποίο υπολόγισε τον όγκο όλων των αμερικανικών εξασφαλίσεων κατεχομένων από την Ευρώπη σε περίπου οκτώ τρις δολάρια -σχεδόν το διπλό όσο όλες οι άλλες χώρες και οικονομικές περιοχές μαζί. Αυτό είναι επίσης το μέγεθος του ατλαντικού ελλειμματικού κύκλου που ενδυνάμωσε, επί παραδείγματι, τον πρώην εξαγωγικό παγκόσμιο πρωταθλητή Γερμανία ώστε να θέτει νέα εξαγωγικά ρεκόρ στις ΗΠΑ επί χρόνια. [48]
Η της Ευρώπης μεγαλύτερη μόχλευση επί του Τραμπ έτσι δεν συγκροτείται από στρατιωτικό δυναμικό, ετοιμοπόλεμες αρκτικές ταξιαρχίες, αλλά από οκτώ τρις δολάρια σε ΗΠΑ-ομόλογα ευρισκόμενα εν υπνώσει σε θυρίδες ψηφιακών τραπεζών ανατολικά του Ατλαντικού. Αυτό είναι ένα τεμάχιο ευρωπαϊκής πυρηνικής επιλογής: εξασφάλιση έναντι αμοιβαίου οικονομικού αφανισμού στην περίσταση μιας κλιμάκωσης της σύγκρουσης. Επειδή, σίγουρα, ένα μαζικό ξεπούλημα των ΗΠΑ-εξασφαλίσεων θα είχε επιπτώσεις για την Ευρώπη και μόνο θα επιδείνωνε το λιώσιμο του παγκόσμιου χρηματιστικού συστήματος που ήδη καθίσταται όλο και πιο πολύ προφανές δοθείσης της τρέχουσας καταστάσεως της κρίσεως.
Κρίση ομολόγων και φούσκα ΤΝ
Η αποφασιστική συνιστώσα είναι γι’ αυτό το αντικειμενικό κρισιακό προτσές που επιβεβαιώνει εαυτό μέσω των κύκλων ελλειμμάτων και των τωρινών κρισιακά ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων. [49] Κι εδώ μπορεί ευκρινώς να δηλωθεί ότι όλες οι δικλείδες ασφαλείας με τις οποίες η συστημική μηχανή καταλαμβάνει [50] την καπιταλιστική μηχανή, ναυαγισμένη από τις ίδιες τις αντιφάσεις της, που καθυστερούταν ιστορικά, έχουν πλέον εξαντληθεί. Τα κράτη μορφοποιούν την τελευταία γραμμή άμυνας για το κεφάλαιο εναντίον των ίδιων των αντιφάσεών του οι οποίες το οδηγούν προς τη παγκόσμια αυτό-καταστροφή. [51] Η αύξουσα κρατική παρέμβαση, η κρισιακή τάση προς τον κρατικό καπιταλισμό προς την οποία ακόμη κι οι χαζοί αριστερόστροφοι οπορτουνισμοί [52] μαζί με την οπισθοχωρητική παλιά αριστερά [53] προσκολλώνται, είναι εκφράσεις των ύστατων καιρών του κεφαλαίου. Οι αγορές ομολόγων των κεντρικών κρατών μορφοποιούν το θραυθέν συγκεκριμένο, το φθίνον θεμέλιο του παγκόσμιου χρηματιστικού συστήματος. Αυτό είναι Bedrock, για να χρησιμοποιήσω μια αναλογία από ηλεκτρονικά παίγνια -δεν υπάρχει τίποτα μετά από αυτό, καμία περαιτέρω οπισθοδρομική θέση, κανένα δίχτυ ασφαλείας να απορροφήσει τις κρισιακές δυναμικές κατά τη διάρκεια του ξεσπάσματος της επόμενης κρίσης. Αυτό που μένει είναι η κατάρρευση του κεφαλαίου σε ένα ή περισσότερο κέντρα του παγκόσμιου συστήματος.
Επί του πρακτέου η εποχή του κράτους ως του κεντρικού κρισιακού δρώντος επίσης φαίνεται να οδεύει προς ένα τέλος στα κέντρα (αυτό επί μακρόν ήταν η υπόθεση στην ημι-περιφέρεια): Οι αγορές ομολόγων όλων των κεντρικών κρατών είναι υπό πίεση, όχι μόνο στην Ιαπωνία και τις ΗΠΑ, αλλά επίσης στην Ευρώπη, για παράδειγμα στη Φραγκική Επικράτεια [54] ή στην Ιταλία. Ακόμα και στη Γερμανία η εποχή του κρατικού χρέους μηδενικού επιτοκίου έχει λήξει προ πολλού. [55] Η εποχή της οδηγούμενης από τη χρηματιστική αγορά παγκοσμιοποίησης έτεινε να καθιστά την κρατική χρηματοδότηση όλο και πιο συμφέρουσα, καθώς οι εναλλασσόμενες κερδοσκοπικές φούσκες ελαχιστοποιούσαν το πληθωριστικό δυναμικό της επεκτατικής χρηματικής πολιτικής και το μετέθεταν στη χρηματιστική σφαίρα (“πληθωρισμός των τιμών των εξασφαλίσεων”). Από τη στιγμή κατά την οποία αυτό δεν είναι εφικτό πια, ακόμα και μια μετριοπαθή αύξηση στα επιτόκια στα ΗΠΑ-ομόλογα, περίπου ισοδύναμη στο επίπεδο των αρχών του 21ου αιώνα, [56] έχει μια αποσταθεροποιητική επίδραση, καθώς το χρέος των κεντρικών κρατών είναι κατά πολύ υψηλότερο ύστερα από δεκαετίες κοστοβόρων κρισιακών πολιτικών (Στην περίπτωση των ΗΠΑ, το κρατικό χρέος αυξήθηκε από 60% του ΑΕΠ στα 2005 σε περισσότερο από 120% στα 2025).
Η νέα αστάθεια των αγορών ομολόγων πρακτικά προσκαλεί την εργαλειοποίησή των για πολιτικές ισχύος. Τα ομόλογα τώρα λειτουργούν εξ ίσου ως μέσα και αντικείμενο της σύγκρουσης στον κλιμακούμενο κρισιακό ανταγωνισμό. Δεν ήταν μόνο αυτό η υπόθεση στην αμερικανική-ευρωπαϊκή αντιπαράθεση επί της Γροιλανδίας. Η Κίνα επίσης αποπειράται να αποσταθεροποιήσει τις ΗΠΑ-αγορές ομολόγων. [57] Στις αρχές Φεβρουαρίου, οι κινεζικές χρηματιστικές ρυθμιστικές αρχές δημοσίως κάλεσαν τους θεσμικούς επενδυτές στη Λαϊκή Δημοκρατία να μειώσουν τις θέσεις τους στο θησαυροφυλάκειο εξαιτίας της “αβεβαιότητας” της ΗΠΑ αγοράς. Το συνολικό θεμέλιο της εποχής της παγκοσμιοποίησης, οι ελλειμματικοί κύκλοι με την αμερικανική ελλειμματική οικονομία στο κέντρο τους είναι επί του πρακτέου σε αποσύνθεση.
Η αγορά ομολόγων είναι γι’ αυτό ήδη ασταθής. Όλο αυτό χρειάζεται έναν εξωτερικό πυροκροτητή ώστε ολοκληρωτικά να αναποδογυρίσει τον ήδη επισφαλές οίκο των τραπουλόχαρτων. Αυτό είναι η φούσκα ΤΝ [58] της οποίας το ξέσπασμα είναι μόνο θέμα χρόνου. Δύο διακριτά μοτίβα ήδη εγείρονται αμφότερα εκ των οποίων θα απαιτήσουν περισσότερη κατανοητική κρατική κρισιακή παρέμβαση: Πρώτα, υπάρχει το τυπικό χάσμα των φουσκών μεταξύ των προσδοκιών γρήγορου κέρδους στον αναδυόμενο τομέα και η περίπλοκη πραγματικότητα που χαρακτηρίζεται από λίγους νικητές και πολλούς ηττημένους. Πολλές από τις ΤΝ σταρτάπς απλά θα πάνε σε χρεωκοπία (OpenAI?) ενώ λίγες κατοχυρωμένες εταιρείες -όπως η Google- θα καταλάβουν ένα μεγάλο μερίδιο των νέων αγορών. Δευτερευόντως, η φούσκα ΤΝ υποστηρίζεται από την ένα οικολογικά ερειπιωτικό κατασκευαστικό μπουμ (data centers) που είναι ένας μείζον συνεργός στην ΗΠΑ-οικονομία και εξαιτίας των καθυστερήσεων στις κατασκευές, των ελλείψεων ενέργειας, των εκρηγνυόμενων εξόδων, και της ραγδαίας αχρηστίας των ήδη αποκτημένων καρτών γραφικών, απειλεί να μεταμορφωθεί σε επενδυτικά ερείπια πολλών δις δολαρίων.
Όταν αυτή η ΤΝ φούσκα σπάσει, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να τοποθετήσει τρις σε συγκυριακά προγράμματα για να απορροφήσει το σοκ. Επιπρόσθετα, η πίεση θα ογκώνεται στον Τραμπ για να διασώσει πολλούς από τους τεχνο-φασίστες οι οποίοι είναι εκτεθειμένοι στην ΤΝ φούσκα -οι συγκεκριμένοι οι οποίοι το στήριξαν να κερδίσει τις εκλογές -μέσω διασώσεων πολλών δις δολαρίων. Η Oracle, ελεγχόμενη από τον αντιδραστικό έμπιστο του Τραμπ Larry Ellison, είναι ιδιαιτέρως ευάλωτη, καθώς η εταιρεία τοποθετεί δις σε data centers και παίρνει υπέρογκα δάνεια για να λειτουργεί κατ’ αυτόν τον τρόπο. [59]
Μεσοπρόθεσμα, ωστόσο, το κατεστημένο της βιομηχανίας ΤΝ είναι πολύ πιο σημαντικό από ότι είναι η γέννησή του η οποία τυπικά συνοδεύεται από φούσκες. Οι επιζώντες της ερχόμενης συντριβής ΤΝ θα μετασχηματίσουν θεμελιωδώς τους υστερο-καπιταλιστικούς τρόπους παραγωγής [60] όπως η άνοδος του ίντερνετ στις αρχές του 21ου αιώνα. Οι επιδράσεις αυτού υποσκελίσθηκαν από τις αναταράξεις στη χρηματιστηριακή αγορά στις αρχές Φεβρουαρίου [61] όταν νέες ενότητες από την ΤΝ σταρταπ Anthropic έσπειραν φόβους μαζικής διατάραξης στους κατεστημένους τομείς λογισμικού. Κοντά 300 δις αποσύρθηκαν από τους επηρεασθέντες τομείς λογισμικού. Ολόκληρα αδειοδοτημένα λογισμικά μοντέλα και περιοχές επιχειρήσεων βασισμένα σε άδειες εγκατάστασης και δουλειά γραφείου απλά απειλούνται με αχρηστία. Ο εγγενής περιορισμός του κεφαλαίου, η τάση του -μονίμως τροφοδοτούμενη από πρωτοβουλία και ανταγωνισμό- να απεκδύει εαυτό από την ίδια την ουσία/υπόστασή του, την παράγουσα αξία εργασία, τώρα επιδρά στην ίδια τη βιομηχανία ΤΝ που έχει ευρεία αυτοματοποιημένη βιομηχανική παραγωγή από τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Η αγοραία αξία των προγραμματιστών και των διαχειριστών συστημάτων είναι πιθανό να αρχίσει να φθίνει σύντομα.
Τα κεντρικά κράτη που ήδη προσεγγίζουν τα όρια επιβαλλόμενα σε αυτά από τις αγορές στη μορφή των αυξανόμενων επιτοκιακών επιβαρύνσεων, θα γίνουν αναπόδραστα εκτελεστές της απαξίωσης της αξίας στην ερχόμενη κρίση. Αυτό θα συμβεί είτε μέσω πληθωρισμού, τυπώνοντας χρήμα μαζικά και έχοντας τις κεντρικές τράπεζες να αγοράζουν ομόλογα, ή μέσω αποπληθωρισμού, θα επιδιωχθεί λιτότητα που θα απαξίωνε την αξία στις ποικίλες μορφές του μεταβλητού και σταθερού κεφαλαίου.
1 https://www.youtube.com/watch?v=4j_7WqTxokw
2 https://www.tagesschau.de/ausland/asien/wahlen-japan-102.html
3 https://www.ft.com/content/68349aa9-9b4e-44a2-abd4-f1964308cf29
4 https://www.konicz.info/2021/08/08/dreierlei-inflation/
5 https://www.konicz.info/2022/07/22/schuldenberge-in-bewegung/
6 https://www.nzz.ch/wirtschaft/japans-scheinbare-stabilitaet-broeckelt-und-die-maerkte-werden-nervoes-ld.1922245
7 https://www.bloomberg.com/news/features/2026-01-25/japan-bond-market-crash-raises-alarm-for-global-interest-rates
8 https://www.konicz.info/2022/12/30/japan-in-der-krise-mehr-alkoholismus-wagen/
9 https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=JP
10 https://www.konicz.info/2022/12/30/japan-in-der-krise-mehr-alkoholismus-wagen/
11 https://www.nzz.ch/wirtschaft/japans-scheinbare-stabilitaet-broeckelt-und-die-maerkte-werden-nervoes-ld.1922245
12 https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/bst_recenttrends.htm
13 https://fred.stlouisfed.org/series/ECBASSETSW
14 https://fred.stlouisfed.org/series/JPNASSETS
15 https://tradingeconomics.com/japan/interest-rate
16 https://www.jcer.or.jp/english/the-state-of-inflation-in-japan
17 https://www.konicz.info/2021/08/08/dreierlei-inflation/
18 https://www.cnbc.com/2026/01/23/boj-rate-decision-snap-election-takaichi-gdp.html
19 https://www.cmegroup.com/education/featured-reports/abenomics-a-work-in-progress-after-five-years
20 https://www.konicz.info/2021/11/16/zurueck-zur-stagflation/
21 https://www.nzz.ch/wirtschaft/japans-scheinbare-stabilitaet-broeckelt-und-die-maerkte-werden-nervoes-ld.1922245
22 https://www.reuters.com/world/asia-pacific/boj-wont-come-rescue-takaichi-driven-bond-rout-2026-02-04/
23 https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-01-27/japans-anleihen-krise-nahrt-spekulationen-uber-umschichtung-bei-staatsfonds-gpif
24 https://www.konicz.info/2021/11/16/zurueck-zur-stagflation/
25 https://www.bloomberg.com/news/features/2026-01-25/japan-bond-market-crash-raises-alarm-for-global-interest-rates
26 https://www.msn.com/en-us/money/economy/mohamed-el-erian-sounds-alarm-as-china-s-us-treasury-share-hits-15-year-low-at-7/ar-AA1WrD2j
27 https://www.konicz.info/2010/09/18/zerbricht-chimerica/
28 https://www.nippon.com/en/japan-data/h02684/
29 https://www.congress.gov/crs-product/IN12608
30 https://www.bloomberg.com/news/features/2026-01-25/japan-bond-market-crash-raises-alarm-for-global-interest-rates https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-10-06/goldman-sees-japan-bond-shocks-spilling-over-to-treasuries
31 https://www.ft.com/content/0cff24f9-3c5e-4aff-966a-ff34ef448a2d
32 https://www.americanprogress.org/article/7-ways-the-big-beautiful-bill-cuts-taxes-for-the-rich/
33 https://www.whitehouse.gov/articles/2025/07/president-trumps-one-big-beautiful-bill-is-now-the-law/
34 https://www.msn.com/en-us/money/markets/us-budget-deficit-to-keep-growing-amid-trump-tax-cuts-tariffs-cbo-forecasts-show/ar-AA1WaHpi
35 https://www.tradingview.com/symbols/TVC-US10Y/
36 https://www.konicz.info/2023/04/27/chaos-statt-hegemonie/
37 https://www.konicz.info/2025/03/15/alles-muss-in-flammen-stehen/
38 https://fred.stlouisfed.org/series/gfdegdq188S
39 https://www.cbsnews.com/news/trump-big-beautiful-bill-federal-debt-servicing-cost-what-to-know/
40 https://www.imf.org/en/blogs/articles/2023/09/13/global-debt-is-returning-to-its-rising-trend
41 https://www.konicz.info/2026/01/11/die-herrschaft-der-terror-clowns/
42 https://www.konicz.info/2025/06/01/jd-vance-verstehen/
43 https://jungle.world/artikel/2025/12/trump-zoelle-handelspolitik-protektionistische-wiedergaenger
44 https://www.thedefensenews.com/news-details/Pentagon-Places-1500-Arctic-Trained-Airborne-Troops-on-Standby-as-Greenland-Dispute-Escalates/
45 https://www.bbc.com/news/articles/cd0ydjvxpejo
46 https://x.com/tkonicz/status/2014306995126374710
47 https://www.businessinsider.com/trump-greenland-europe-us-asset-holdings-treasurys-shares-sell-america-2026-1?IR=T
48 https://jungle.world/artikel/2025/14/autoland-ist-abgebrannt
49 https://www.konicz.info/2022/06/23/was-ist-krisenimperialismus/
50 https://www.konicz.info/2025/05/26/trump-an-der-inneren-schranke-des-kapitals/
51 https://www.konicz.info/2022/01/14/die-klimakrise-und-die-aeusseren-grenzen-des-kapitals/
52 https://www.konicz.info/2025/11/30/populismus-fuer-arme/
53 https://www.konicz.info/2024/05/26/die-grosse-regression/
54 https://apnews.com/article/france-politics-economy-debt-taxes-72483f02abece038b1888cf43cb652ee
55 https://de.tradingview.com/symbols/TVC-DE10Y/
56 https://www.tradingview.com/symbols/TVC-US10Y/
57 https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-urges-banks-curb-us-treasuries-exposure-bloomberg-news-reports-2026-02-09/
58 https://www.konicz.info/2025/11/09/die-kuenstliche-intelligenzblase/
59 https://www.datacenterdynamics.com/en/news/oracle-to-raise-up-to-50bn-in-debt-and-equity-in-2026/
60 https://www.konicz.info/2026/01/05/auf-dem-altar-des-techno-gottes/
61 https://markets.financialcontent.com/stocks/article/marketminute-2026-2-6-anthropics-claude-cowork-release-triggers-285-billion-saaspocalypse-a-brutal-wake-up-call-for-legacy-tech-and-finance